ABD Başkanı Trump’ın azil süreci

ABD Kongresinin alt kanadı Temsilciler Meclisi, oy çokluğu ile ABD Başkanı Trump’ın “azledilmesi” için bir oylama yaptı. Bu oylamada, oy çokluğu ile Trump’ın “azil sürecinin” önü de açılmış oldu. Bundan sonra, Trump’ın azledilmesi için uzun bir yol var. ABD Anayasası “azil” (impeachment) sürecini düzenler ancak sürecin işleyişi ve uygulanacak “usulü” ABD Senatosu belirliyor. Başkan ya da üst düzey yetkililer için “azil” süreci Adalet Bakanlığının “soruşturmayı sürdürmek üzere” görevlendirdiği bir soruşturma savcısının düzenlediği raporu ve ilgili suçlamalara ilişkin “suç” listesini Temsilciler Meclisine sunması ile başlıyor. Adalet Komitesi toplanarak savcının sunduğu raporu görüşüyor. Adalet Komitesi olaya ilişkin yeni belgeler ve bilgiler toplayabilir, yeni tanıkları dinleyebilir. Adalet Komitesi eğer yapılan soruşturmayı yeterli görürse ve suçlamaları kabul ederse Temsilciler Meclisine “kararını” bildiriyor.

Temsilciler Meclisi, Adalet Komitesi’nin sunduğu karara bağlı değil, suçlamaları tek tek oylayarak, “azil” sürecini bir sonraki aşama olan Senato’ya taşıyabilir. ABD Anayasasının verdiği bu özel “yargılama” yetkisi ile Senato bu kez ABD Yüksek Mahkemesi’nin başkanlığında “yargılamayı” yapmak üzere toplanır. İşte ABD Başkanı Trump’ı bekleyen “azil” süreci özet olarak böyle işleyecek.

ABD Temsilciler Meclisi yaptığı oylama ile Trump’ın Senato’da “yargılanması” için önemli bir adım, Trump’ı ABD Başkanlık seçimleri öncesi zora sokacak bir hamle yapmış oldu. Temsilciler Meclisi’nden alınan bu kararla “suç” işlediği ithamı altında olan Trupm’ı zor günler bekliyor. Henüz dinlenmemiş tanıklar ve elde edilecek yeni belgeler, 2020’de yapılacak başkanlık seçimlerinin, Trump açısından oldukça zor bir seçim olacağını gösteriyor.

ABD Anayasasına göre “azil” süreci; “vatana ihanet, rüşvet ve diğer ağır suç ve kabahatler” olarak düzenlenmekte. Pek nadir başvurulan bu yöntem, ABD siyasi tarihine önemli tartışmalar ve kimi başkanların “çekilmesi” ile son bulmuştur.

ABD tarihindeki ilk azil süreci, bir suikast sonucu öldürülen ABD Başkanı Abraham Lincol’un yerine geçen Andrew Johnson’a karşı işletilmiştir. Senato’da yapılan oylamada 2/3’lük çoğunluk sağlanamadığından, Johnson başkan olarak görevine devam etti.

ABD tarihindeki ikinci “azil” olayı, Başkan Richard Nixon’ın karıştığı “Watergate Skandalı” olarak bilinen olayla birlikte başlatılır. Nixon, Demokrat Parti’nin merkezini gizlice dinleyerek ve bu merkezden kimi belgeleri “çalmak” ile suçlanır.

Temsilciler Meclisi’nin başlattığı “azil” süreci sonrası toplanan Kongre Adalet Komitesi’nin “yargılamayı” uzun bir suçlama listesi eşliğinde başlatması kararı üzerine Nixon 8 Ağustos 1974’te Başkanlık görevinden istifa etti.

Yakın tarihte, ABD Başkanı Bill Clinton hakkında açılan “azil” süreci Senato’da yapılan oylamada çıkan “sonuç” nedeni ile Clinton “göreve” devam etti, ancak bu süreçte yaşanan olaylar günümüzde de konuşulan “magazin” konuları arasında.

ABD Başkanı Clinton, Beyaz Sarayda stajyer olarak çalışan Monika Lewinsk ile; verdiği ifade de belirttiği biçimi ile: “uygunsuz yakın temas” kurduğunu itiraf etti. Soruşturmayı yürüten savcı hazırladığı rapor ve suçlamalar listesini Temsilciler Meclisine sundu.

Toplanan Adalet Komitesi sadece iki suçlamayı kabul etti. Senato’da başlayan “yargılama” süreci uzun tartışmalar sonrası 12 Şubat 1999’da yapılan iki ayrı oylamada, gerekli 2/3 çoğunluk sağlanmadığı için, Bill Clinton başkan olarak görevini sürdürdü.

Kamuoyuna “açık” olarak yapılan “azil” süreçlerinde önemli tartışmalar ve politik sonuçlar ortaya çıkar. Trump için başlatılan “azil” süreci de hem ABD’de ve hem de uluslararası alanda ses getirebilecek bir süreç olacak.

Trump’ın “azledilmesi”, Cumhuriyetçilerin Senato’daki çoğunluğu nedeni ile zor bir olasılık olarak görülse de, bu sürecin Demokratlar tarafından Trump’a karşı işletilmesi, gelecek yıl yapılacak olan ABD Başkanlık seçimleri kampanyası sırsında, Trump’a soğuk terler döktürecektir.

Yazarın diğer yazıları