Türkiye S-400 ile F-35 arasında sıkışıp kaldı

Pentagon, Amerika’da bulunan Türk pilotlarına eğitimi durdurdu. ABD Temsilciler Meclisi de Türkiye’nin S-400’lerden vazgeçmesini isteyen bir karar tasarısını oy birliği ile kabul etti.

AKP’li Cumhurbaşkanı R.Tayyip Erdoğan yönetimindeki Türk devleti, Rusya’nın S-400 füzeleri ile ABD F-35 arasında sıkışıp kalmış durumda. ABD’den gelen sert açıklamalar,  artık yavaş yavaş yerini yaptırımlara bırakıyor.

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) görevini vekalet yürüten Patrick Shanahan’ın,  8 Haziran’da Türk Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar’a gönderdiği ve daha çok bir ültimatom niteliğindeki mektubunun ardından, ABD Savunma Bakanlığı Türk pilotların F-35 uçuş eğitimini sonlandırdı. ABD Temsilciler Meclisi de Türkiye’nin Rusya’dan S-400’leri alması durumunda yaptırımlar içeren bir karar tasarısı onaylandı.

Eğitim durduruldu

Türkiye’nin Rusya’dan satın alacağı S-400 hava savunma sisteminin Temmuz veya Ağustos ayına kadar teslim edileceği belirtilirken, ABD, baskıyı artık somut adamlara kadar vardırdı.

Daha önce Türkiye’ye yapılan çok sayıda uyarının ardından Pentagon’dan yapılan açıklamaya göre, F-35 eğitimleri durduruldu. Pentagon Sözcüsü Mike Andrews, “Bakanlığımız Luke Hava Üssü’ndeki Türk pilotların artık uçmadığının farkında” dedi. Andrews, “Türkiye’nin politikasında değişiklik olmadığı sürece, F-35 programına katılımının kademeli olarak sonlandırılması için Türk müttefiklerimizle yakın çalışmaya devam edeceğiz” diye ekledi. Başka bir ABD’li yetkili, Reuters’a yaptığı açıklamada Luke Hava Üssü’nde bir komutanın geçen hafta Türk pilotların ve bakım ekibinin eğitimini güvenlik nedeniyle durdurma kararı aldığını bildirdi. Ancak Florida’daki Eglin Hava Üssü’nde Türk bakım personeline bazı eğitimlerin verilmeye devam edildiği ifade edildi. ABD Savunma Bakan Vekili Patrick Shanahan, Türk Savunma Bakanı Hulusi Akar’a gönderdiği bir mektupta, Ankara’nın Moskova’dan S-400 füze savunma sistemlerini satın almaktan vazgeçmemesi halinde atılacak “ciddi adımlar” atacakları uyarısında bulunmuştu. Yeni pilotların F-35 eğitiminin durdurulacağını da yazan Shanahan, Pentagon’un bu adımlarının ABD’nin Rusya’yı hedeflediği “ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etme Yasası” (CAATSA) kapsamı dışında olduğunu, bu yönde Kongre’de güçlü bir kararlılık olduğunu belirterek şunları söylemişti: “Amerikan Kongresi’nde iki partinin de Türkiye’nin S-400 alması durumunda Türkiye’ye CAATSA yaptırımlarını uygulamak konusunda güçlü bir kararlılığı var.”

31 Temmuz’a kadar süre

Diğer yandan Pentagon’ın silah alımının başında olan Ellen Lord, Washington DC’de gazetecilere Cuma günü yaptığı açıklamada, Türkiye’nin 31 Temmuz sonuna kadar Rusya ile yaptığı S-400 anlaşmasını sona erdirmemesi takdirinde ABD’de eğitim alan Türk pilotların ülke dışına gönderileceğini ve F-35 üretiminden sorumlu olan şirketlerin sözleşmelerinin sona erdirileceğini açıklamıştı.

ABD’nin Lockheed Martin şirketi tarafından üretilen F-35 savaş uçaklarının bazı parçaları Türkiye’den tedarik ediliyor. Nisan ayı başında Amerikalı yetkililer, Türk mevkidaşlarını F-35 savaş uçakları projesi ile bağlantılı ekipman teslimatının durdurulduğu yönünde haberdar etmişti. Amerikalı kaynaklar, bundan sonraki eğitim teçhizatının ve F-35 bağlantılı bütün materyallerin sevkiyatının iptal edildiğini açıklamışlardı.

ABD ve F-35 savaş uçağına sahip diğer NATO müttefikleri, S-400 konusunda endişeliler. Özellikle Rusya’nın, S-400 füze savunma sistemi ile F-35’leri nasıl tespit ve takip edebileceğini öğrenmesinden ve bu uçakların gelecekte Rus yapımı silahlara karşı daha savunmasız hale gelmesinden endişe duyuyor. F-35 savaş uçaklarının üretim sürecinde rol oynayan Türkiye, uçakların geliştiricisi Lockheed Martin’e 9 milyar dolar karşılığında 100 uçak sipariş vermişti.

Temsilciler Meclisi’nden yeni karar

Bu arada ABD Temsilciler Meclisi, Türkiye’nin Rusya’dan alacağı S-400’lerle ilgili bir karar tasarısını oyladı. Tasarıda, Türkiye’ye S-400 alma kararının iptali için çağrı yapıldı.

Oy birliğiyle alınan kararda, Türkiye’nin S-400 ve F-35’leri birlikte alamayacağı ve birini tercih etmesi gerektiği belirtildi.

Türkiye ile tarihi ittifakın vurgulandığı kararda, ABD-Türkiye ortaklığını ve Türkiye’nin NATO’daki rolünü tehlikeye atabilecek Rusya ile askeri bir ilişkiden kaçınılması çağrısı yapıldı.

Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Eliot Engel, “Ulusal güvenlik teknolojimizi Rusya’ya açma riskini alamayız” dedi.

Ayrıca, Türkiye’nin Rusya’dan hava sistemi alması durumunda ABD’nin hasımlarıyla yaptırımlar yoluyla mücadele etme yasası kapsamında yaptırımlara maruz kalacağı belirtildi.

Türk- Amerikan ilişkilerini yakından takip eden gazeteci Cansu Çamlıbel kendi kişisel Twitter hesabında kararı şu şekilde değerlendirdi: “ABD Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi S-400’lerin gelmesi durumunda Türkiye’nin F-35 programından çıkartılmasını ve CAATSA yaptırımlarının devreye girmesini öngören karar tasarısını oybirliğiyle kabul etti. Trump’ın elini kolunu bağlayacak adımlar önceden bir bir atılıyor.”

Bu arada Türk Dışişleri Bakanlığı yaptığı açıklamada “ABD Temsilciler Meclisi’nin kabul ettiği kararın, iki ülke arasındaki köklü dostluk ve müttefiklik ilişkileriyle hiçbir şekilde bağdaşmadığını” ileri sürdü.

Erdoğan’ın hesapları ters tepiyor

ABD, Rusya’nın S-400’lerine paralel olarak Patriot füzelerine sahip. ABD, Türkiye’nin S-400’leri değil, müttefiki ve NATO üyesi olması dolayısıyla Patriotları almasını istiyor. Ancak, burada Türk Cumhurbaşkanlığı öncülüğündeki Türk devletinin bir çıkmazı bulunuyor. Son yıllarda Rusya ile güçlü ilişkiler kuruldu. Türk devleti Suriye’de Cerablus, Efrîn ve El Bab gibi kentlerin işgali için Rusya’dan onay aldı.

Türkiye bir yandan S-400’ler, Suriye’de Rusya ve İran ile işbirliği, Türkiye’de Akkuyu Nükleer Santrali ve doğalgaz boru hatlarıyla Rusya ile güçlü ilişkiler kurmayı hesaplarken, bir yandan da ABD ve AB ile ilişkilerini sürdürmek istiyor.  Başlangıçta iki süper gücü kullanarak kendisine Ortadoğu’da bir yayılma alanı inşa etmek isteyen Türkiye, S-400’ler konusunda olduğu gibi şimdi her iki süper gücün arasında sıkışıp kalmış durumda.

Türkiye S-400’leri mutlaka alacağını Türk Cumhurbaşkanı R.Tayyip Erdoğan, Türk Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ve Türk Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar’ın ağzından deklare etmiş bulunuyor. Bu durumda ABD-Türkiye ilişkileri önümüzdeki günlerde daha büyük gerilimlere sahne olabilir. Ancak, son anda Türkiye’nin geri adım atacağına inanan çok sayıda gazeteci ve siyaset yorumcuları da bulunuyor. ABD ise, Türkiye’nin kesinlikle S-400’leri almamasını belirtiyor ve hiç bir ara formülü kabule yanaşmıyor.  Peki, Türkiye S-400’leri almaması durumunda Rusya tutumu ne olacak? Bu durumun da Türkiye’yi oldukça zorlayacağı söylenebilir. Zira, şimdiye kadar Türkiye’nin Suriye’deki durumundan oldukça rahatsızlık duyan Rusya, S-400’ler ve Türkiye-ABD ilişkilerindeki gerginliğinin hatırına bir çok kere sessiz kalmayı tercih etti. Müttefikleri İran ve Suriye’nin memnuniyetsizliğine rağmen Rusya bu bağlamda Türkiye ile ilişkilerini koparmak istemedi.  Ancak, S-400’lerden vazgeçmesi durumunda zaten şu anda Suriye’de oldukça zorlanan Türkiye, Rusya’nın büyük tepkisiyle de karşı karşıya kalabilir. İdlib’de Rusya ve Suriye rejiminin operasyon yaptığı çetelere Türkiye’nin büyük destek verdiğine yönelik bir çok işaret şu anda söz konusu. Bu durum Türkiye’yi giderek daha büyük bir hedef durumuna getirebilir.  Tüm bunlar olmazsa bile bu kadar tartışmalar ve Türkiye’nin karşı duruşuna rağmen S-400’lerden vazgeçmek, Türkiye’yi uluslararası alanda daha güvenilmez bir pozisyona da getirir. Zira, bu durumda ABD’nin tehditlerinin birebir işe yaradığı, Türkiye’ye karşı giriştiği yaptırımlarla doğrudan bir sonuç aldığı tümüyle kanıtlanmış olacak. Bundan sonra da Türkiye’nin uluslararası alanda vereceği güvencelerin de tümüyle sorgulanmasını beraberinde getirecek.

HABERMERKEZİ


‘S-400’lerin teslimi temmuzda

Türkiye’nin Rusya’dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemine ilişkin açıklama geldi. Kremlin, “Rusya S-400 füze sistemini temmuzda teslim etmeyi planlıyor” dedi.

Rusya Devlet Başkan Yardımcısı Uşakov, ABD Temsilciler Meclisi’nin S-400’leri alması halinde Türkiye’nin F-35 programından çıkartılması ve yaptırımların devreye girmesini öngören karar tasarısını onaylamasının ardından, savunma sistemlerinin sevkiyatının planlandığı gibi temmuzda gerçekleştirileceğini ifade etti.

Konuyla ilgili gazetecilerin yönelttiği bir soruyu yanıtlayan Uşakov, “Evet, planlandığı gibi gerçekleştirilecek” dedi.

Uşakov, “Rusya ile Türkiye arasında bu konuda gerçekleştirilen anlaşmalar vaktinde yerine getiriliyor, konuyla ilgili karşılıklı bir sorun yok” ifadesini kullandı.

MOSKOVA

Yazarın diğer yazıları

    None Found