Adire Newroz xelasiye ma yo!

Newroz hîsyarbiyayisê tebîet o, 

Newroz roja verêne wisar o,

Newroz mîyane rojan de en rindîyer roje yo.

Pîrozbiyayîşê tarixê Newroz hemê cayan de 21 adare yo. No terîxê de şewe û roj yew roje de seyyewbînîyo. Roja newrozê de roj diwês seet şewe de yo, diwês seetê zî roje de yo. Roja Newroz goreya zanistê cografya de roje ke taybet o.  Newroz verê cû wextan ra yeno pîroz kerdiş. Rojhelato mîyanênî de zaf welatan de hemê şaran goreya kulturê xo Newroz pîroz kenî.  

Tarixê nuşteyî ya ê veren û seserre di de nameya û pîrozbîyayişê Newroz,  çimeyanê Persî de vîyerano. Goreya serrname ye  Iranî û Bahramînî de zi Newroz roja verêne serre hesebîyeno û ê wextan ra heta ewro zî nezdîye vist welate dinya de pîroz beno.  Her welate de hemê şaran  goreya bawerîya xo û  goreya kulturê xo roşanê newroz pîroz kenî û viyarnenî. 

Seba ma ye şaranê kurde zî sey ê şaranê bînan Newroz ciwîyayîşê ma de zaf muhîm yew ca geno. Bi taybetî roşanê Newroz mîyane şarî kurdan de roşan ra wetîyer Newroz yeno bi nameya şoreşgerî.  Newroz hetê şarî kurdan de manayê xo ye eslî de yew serewedaritişîyo sey yew xelasîyo sey yew tîlîlîyê  cuya neweyo. 

Hetê her kesî ra yeno zanayişo ke merxasîyê nameya Newroz Kawa yo. Mîtolojîyê kurdan de Kawa efsanewîyo. Goreya no efsane verê di henzar û pancsey de zaf zalim yew qiral est bî. Nameya no qiral Dehak bî. Kawa zî bin hûkmê no qiralî de ciwîyayene bî. Kawa yew asinkar bî. Qiral Dehak nêwes kewtibî û goreya hekîman dermanê no nêwesî tena yew çi estbî. Dermanê birîna qiralî mezg bî. La no mezgan mezganê ciwanan bî. Her roje yew ciwan semedê birîna qiral Dehakî amene kistiş û mezgê ey ciwan bibiyenê dermanê birîna Dehak. Rojan ra roje vîyereno û yew roje dor yeno lajo Kawa. La Kawa nêwazeno ke ciwananê xo bike dermanê birine qiral. No ridî ra serwedarano û şare xo ra vano ke ez laje xo nêdano nêweşîyê qiral ez no zilm qabul nêkeno şima mi bipawî ez şino qiral kişeno eger ke ez qiral bikîş se vera xo dano koyan û yew adirê gird wekeno. O wext zî şima bizaneye ke mi qiral mirênayo  û hemê ciwanan no zûlmî ra xelesnayo. Serewedartişê Kawa roja vist adare de bî eynî şewe de Kawa qiral Dehak kişeno û ko ye  xo de adirê serekewtişî tafîneno. Bi wekerdişê no adirê zî sarî  kurde zalim Dehakî  ra xelisîyenî û roja binê zî wisar yeno welate kurdan. Goreya no efsaneyê mitolojikî zî ê roje ra heta ewro  mîyane kurdan de roja Newroz rojeke ver ba zûlm û nêhaqî vindertişî yo. 

Her serre 21 Adare de û her çahar parçe ye Kurdistanê  de hemê şarî kurd Newrozî sey yew şoreşgerî, bi şayî û bi coşî pîroz kenî.  

Bi taybetî zî  vakurê Kurdîstanê de her serre Newroz yeno pîrozkerdiş. Labelê dest pêkerdişê Newrozê Vakur, serre 1982 de bi şexse Mazlum Doganî de newe ra xurtbeno. Na serre de Mazlum Dogan ver ba zûlmê dewlete Tirkiya hepisxaneyê Amede de wucudê xo sey adirê Newrozî veşina û adire Newroz bi Mazlum Dogan, Mazlum Dogan bi adire Newroz. Na serre ra nat  zî serre ra ser adire Newrozî  bi gird û sey adire şoreşî sey adire serwedaritişi hama ra zî veşeno. 

Bi germîyê adire Newrozî ez Newrozê heme şaran pîroz kena. No roşan her çahar parçe ye Kurdîstan û hemê şarî kurdan ra  wa bibo wesîleyê azadîye !!!

Yazarın diğer yazıları

    None Found