Aram Tigran, Hüseyin Deniz ve diğerleri

Yusuf Serhat FAİK

Bende de bazen bellek kayması oluyor ve Kürdistan tarihindeki önemli olayları ve kişileri yazmayı unutuyorum. Geçen hafta 3 Ağustos 2014 tarihinde Kürt Êzîdîlere karşı uygulanan 74. ferman, Şengal katliamının 4. yıldönümü idi. 3 Ağustos 2014 tarihinde daha önce Irak ordusu hiç silah patlatmadan ABD’den aldığı ağır silahları IŞİD’e terk ederek Musul’u terk etmişti. Ağır silahlarla donatılmış IŞİD katliamcıları 3 Ağustos günü sabah erken saatlerde Şengal’e saldırdı. Irak güçleri ve KDP peşmergeleri aynen Musul’da olduğu gibi sivil halkı IŞİD’in insafına bırakarak tek mermi atmadan Şengal’den gittiler. IŞİD’in saldırılarında onbinlerce çocuk, ihtiyar, kadın, erkek katledildi. Katliamın dahada büyümesini 12 HPG gerillası ve daha sonra Şengal’e yetişen YPG/YPJ gerillaları koridor açarak önledi. Binlerce Êzîdî kadını IŞİD tarafından alıkonularak Arap pazarlarında satıldı. Onların bir çoğundan halen haber alınamamaktadır.

4 Ağustos 2009 tarihinde ünlü Kürt şairi Şerko Bêkes Stockholm’da vefat etti. Şair Faik Bêkes’in oğlu olan Şerko, 1940 yılında Silêmanî’de doğdu. İlk ve orta eğitimini Silêmanî’de yaptıktan sonra Bağdat Üniversitesini bitirdi. 1965 yılında KDP öncülüğündeki Kürt harekatına peşmerge olarak katıldı.

Devrim radyosunda spiker olarak görev aldı. Onun gür sesi ile açılışını yaptığı “Vira Dengê Kurdistan” cümlesi halen belleklerdedir. 1987 yılında Stockholm’a yerleşen Şerko 2003 yılında Federal Kürdistan’ın Kültür Bakanı oldu. Yaşadıkları ve gördükleri onu ancak bir yıl Kültür bakanı olarak kalmasına yetti. Tekrar Stockholm’a dönerek ölümüne kadar burada yaşadı. Şiirleri vezin ve kafiye dışı yazan Şerko’nun 24 adet şiir kitabı bulunmaktadır. Nur içinde yatsın.

7 Ağustos 1924 tarihinde 1.Cihan savaşı sonrası tekrar Colemêrg’teki topraklarına dönen Nasturiler kendilerine provokasyon düzenleyen Colemêrg valisine suikast düzenlediler. Olayda bir binbaşı ve üç asker yaşamını yitirdi. Vali de esir düştü. Olay üzerine Nasturi başkaldırısı başladı. Bu başkaldırı daha sonra Beytuşşebab direnişinin de başlamasını tetikledi.

8 Ağustos 1961 tarihinde daha önce tutuklanıp serbest bırakılan SKDP lideri Nurettin Zaza yapılan seçimlerde milletvekili seçilmesine karşın, seçim propagandası sırasında Kürtçe konuştuğu için hem milletvekilliği iptal edildi hem de yeniden tutuklandı.

8 Ağustos 2009 tarihinde Ermeni sanatçı, Kürt müziğine büyük katkıları olan Aram Tigran (Melikyan) Atina’da aramızdan ayrıldı. 15 Ocak 1934 tarihinde Qamişlo’da dünyaya gelen Aram küçük yaşlarında müzik ile ilgilenmeye başladı. Ud ve cümbüş üstadı olan Aram, 20 yaşından sonra hep müzikle uğraştı. 1966 yılında Erivan’a giden Aram burada Erivan Radyosunun Kürtçe servisinde çalıştı. 1990 yılında Avrupa’ya gelerek Belçika ve Atina’da yaşamını ve sanatını sürdürdü. Kürtçe (230 adet), Ermenice, Arapça besteler yaptı. 12 Albüm çıkarttı (Çiyayê Gabare, Zilan, Serxwebun Xweşe, Xwezi Disa Zar buma, Kurdistan, Ay Dil, Ay Dilberê v.s.) 2008 yılında 9. Diyarbekir Festivaline katılarak rüyasını gerçekleştirdi. Vasiyeti olmasına rağmen D.Bekir’de gömülmesine TC izin vermedi. Mezarı Brüksel’dedir.

9 Ağustos 1972’de Şam’da vefat eden Qadrican, 1911 yılında Mardin-Derik’te doğdu. Asıl ismi A.Kadir Aziz Can’dır. İlk ve orta tahsilini Derik’te tamamladıktan sonra Konya Öğretmen lisesinden mezun oldu. Ağrı Harekatından sonra Kürdistan’ın kuzeyinde yaşama olanağı kalmayınca G.Batı Kürdistan’a gitti. Şair ve yazar olan Qadrican’ın şiirleri ve yazıları Hawar, Ronahî, Gelawej ve Hiwa Nû’da yayınlandı. Mezarı Kürt mahallesi olarak bilinen Ruknettin’dedir.

10 Ağustos 1992 tarihinde Kürt gazeteci, yazar, öğretmen ve siyasetçisi Hüseyin Deniz Ceylanpınar’da Hizbulkontra tarafından uğradığı saldırıda şehit düştü. 6 Şubat 1956 tarihinde Nisêbîn’e (Nusaybin) bağlı Stilile köyünde doğan Hüseyin, ilk ve orta tahsilini Ceylanpınar’da tamamladıktan sonra 1976 yılında Bolu öğretmen lisesinden mezun oldu. İlk görev yeri Siverek dağbaşı nahiyesi Sahrik köyü idi. O’nu 1977 yılında Siverek’te Lezgo’nun parkında tanıdım. Sahrik’te Kürtçenin Dimilkî (Kirmancî) lehçesini de öğrenmiş ve Kürtçe-Kirmancî lugatı üzerinde çalışıyordu. 1979 yılında Nisêbîn’in Harabbaba köyünde öğretmenlik yapan Hüseyin, 1980 darbesi sonrası PKK davasında D.Bekir’de yargılandı. Cezaeviden çıktıktan sonra Cumhuriyet ve 2000’e Doğru dergilerinde muhabirlik yaptı. Yeni Ülke’nin yayın hayatına başlamasında sonra kültür ve sanat sayfasında yazılar yazmaya ve Ceylanpınar’dan haberler göndermeye başladı. İlk kitabı olan “Gotinan Peşiyan Kurdan”(Kürtçe atasözleri) kitabı Kaynak yayınlarından çıktı.

5 Ağustos 1992 tarihinde Burhan Karadeniz’in Hizbukontra tarafından yaralanması üzerine bir heyet olarak D.Bekir’e Özgür Gündem bürosuna nöbete gitmiştik. Beni telefonla aradı “Nöbete geleceğim” dedi. Kontralar nöbete gelmesine izin vermediler. 9 Ağustos 1992 sabahı kardeşinin dükkanına giderken arkadan kafasına sıkılan tek kurşunla yaralandı. 10 Ağustos 1992 günü saat 9.30’da Diyarbekir yolunda şehit düştü. Cenaze töreni ilk gece serhildanı oldu. Cenazesi Ceylanpınar’a götürülürken DÜÇ prezeler yakılarak karşılandı. Ceylanpınar ışıl, ışıldı.

Yazarın diğer yazıları