Artvin Kürtleri

1905 yılında Rus fotoğrafçı Prokudin Gorski tarafından Artvin’de çekilen bu fotoğraf, Kürtlerin Karadeniz’deki varlığına ilişkin bir belge niteliğinde…

Rus fotoğrafçı Sergey Mihailoviç Prokudin Gorski 1905 yılından 1912 yılına kadar Kafkaslar ve civarını fotoğrafladı. Çektiği bu fotoğraf da Artvin Çoruh nehri kıyılarında, Karadeniz’e 30 km mesafede bulunan bir Kürt köyünde çekildi. 1905 yılında çekilen bu fotoğraf, Kürtlerin Karadeniz’deki varlığına dair bir belge niteliğinde.

Mütevaziliklerini böyle gösteriyorlar

Prokudin Gorski, 1877-1878’da imzalanan Batum anlaşmasıyla Rus İmparatorluğunun hakimiyeti altına giren bu bölgede 1905 yılında fotoğraflamaya başlıyor.

Artvin Kürtlerini gösteren bu fotoğrafta bir kadın ve 3 çocuğu bulunuyor. Fotoğrafta kadına baktığımızda giyimi, renkleri ve takılarıyla süslendiğini görüyoruz. Fotoğrafçı, fotoğraf çekilirken kadının yüzünü örttüğünü aktarıyor. Fotoğrafçı, aktardığına göre Kürt kadınları mütevaziliklerini fotoğraf çekimi sırasında böyle gösteriyor.

Bugünkü adı Bakırköy

Fotoğraftaki iki küçük çocuk yalın ayak. Diğerlerinin büyük olduğu görülen çocuğun ayağında ise yün çoraplar var. Aynı çocuğun giyimi ise tamamen Kürt. Özellikle Güney ve Doğu Kürdistanın dağlık alanlarında giyilen elbiselerle aynı. Belki de Şêxbizinî giyimidir. Zaten Şêxbizinîlerin yaşam alanları arasında Artvin de bulunuyor. Fotoğraf Artvin’in kuzeyinde Çoruh nehrinin kenarında Kvartsxan köyünde çekilmiş. Kvartsxan köyünün bulunduğu alan bugün, dağınık evlerin bulunduğu Bakırköy isminde bir yerleşim yeri. Kürtlerin varlığı ile ilgili başka bir iz bulunmuyor. Prokudîn-Gorskî fotoğrafları renklendirmek için özel bir süreç uyguluyordu. Bunun amacı 20. yüzyılın başlarında Rus İmparatorluğu için görsel bir arşiv yaratmaktı. 1905’te fotoğrafları çekmeye başladı. Fotoğraflarının çoğu 1909-1915 arası çekilmiş. Bu fotoğraf ise 1905’te çekilen fotoğraflardan biri. Çar 2. Nikolas ve Ulaştırma Bakanlığının desteği ile İmparatorluğun birçok bölgesine gidip fotoğraf çeken Prokudin Gorski’nin çektiği fotoğraflar günümüze iki yöntemle ulaşıyor.

İki yöntemle günümüze taşınıyor

Bunlardan ilki 1901 adet negatif üç çerçeveli cam levhalara, siyah beyaz ve renk ayırıcı filtrelerle ekleniyor. İkincisi ise 12 albüm Sepia Tune yöntemiyle yani siyah beyaz renklere başka bir renk eklenerek, renklerin daha sıcak kalması yöntemiyle günümüze taşınıyor. Prokudin Gorski’nin fotoğrafları ölümünün ardından ailesi tarafından ABD Kongre Kütüphanesine satıldı.

KÜLTÜR SERVİSİ

Yazarın diğer yazıları

    None Found