Astım

Astım en çok çocuklarda (yüzde 10’nda) görülen kronik bir solunum yolları hastalığıdır. Genelde atak halinde seyreder.

Solunum yolları iltihap sonucu aşırı derecede duyarlı olmaktadır. Havanın akciğerlere ulaşmasını sağlayan bronşlar kasılır ve daralır. Bronşların etrafındaki zarların şişmesi sonucu ve balgam gibi yapışkan maddelerin çok fazla salgılanmasıyla birlikte bu daralma daha da derinleşir.

Astımın oluşumunda çevresel ve genetik faktörler rol oynarlar. Ailede astım hastası olanlar (özellikle anne ve babada olunca) bu hastalığa daha yatkındır. Alerjik faktörler (çiçek ve ev tozları, hayvan tüyleri vb) astımın başlıca nedenlerindendir. Astım hastaları hırıltılı nefes almaya ve öksürük gibi problemlere yol açan bazı maddelere karşı daha duyarlıdır. Nem, sigara dumanı, kirli hava ve bazı kimyasal maddeler astımı tetiklemektedir. Bazı mesleklerde çalışanlar (kuaför, mobilyacı, ayakkabıcı, fırıncı) astıma daha yatkındır. Spor yapmak da zorlanan nefes alışverişini daha da güçleştirir ve astımı başlatabilir.

Bronşların daralmasından dolayı hastalar nefes almada güçlük çekmedir. Hasta hem nefes alırken hem de verirken zorlanır. Nefes verirken hava dışarı zorlanarak çıkar ve hırıltılı soluk alıp verme görülür. Bu hırıltılı nefes alışverişi dışında öksürük en çok görülen belirtilerden biridir. Öksürük gece ya da sabaha karşı ortaya çıkar ve genelde kuru ve inatçıdır. Balgamın çıkmasıyla genelde rahatlanma yaşanır. Astım hastaları sık nefes alıp verir. Çünkü aldığı nefesin yetmediğini düşünür ve zorlanır. Astım çok ağırlaştığında hastada morarma görülebilir. Bunun yanında göğüs bölgesindeki deri kaburgaların arasındaki içe çöker ve kaburgalar belirginleşir.

Astımı belirtilerin şiddetine göre hafif aralıklı, hafif, orta ve ağır süreğen olarak sınıflandırmak mümkündür. Astımın tanısında muayene bulguları dışında tanıyı koymak için solunum testi yapılır. Akciğerlerin ne kadar hava alıp verdiğine bakılır. Ayrıca akciğer filmi çekilir. Eğer alerjiye bağlı bir astım olduğu düşünülüyorsa bunun için kan testleri ve deri testleri yapılır.

Astımı zamanında tedavi etmek akciğer fonksiyonu kayıbının yaşanmaması açısından önemlidir. Tedavi yöntemleri ve rejimleri hastalığın ağırlığının değerlendirilmesine dayanır.

Alerjik astımda onu yaratan etkenlerden korunma en önemlisidir.

Tedavide kulanılan ilaçlar iki guruba ayrılır. Birinci grup bronşlardaki daralmayı çözer. Bu ilaçları hasta astım atağı esnasında veya belirtilerin başlamasıyla birlikte kulanır. İkinci grup ilaçlar (kortison bunların başında gelmektedir) astımda temel sorun olan solunum yolları iltihabının azaltılmasına dönüktür. İki grubun ilaçları inhaler (sprey sıkma aleti) adı verilen cihazla kullanılır.

Özellikle çocuklarda hafif bir tablo gösteren astımın belirtileri (yüzde 50-60) tamamen kaybolabilir. Ancak yetişkinlerde belirtiler çoğunlukla ömür boyu kalıcıdır

Yazarın diğer yazıları