Balık hafızası!

Yusuf Serhat FAİK

Balıkların hafızasının 3 ila 5 saniye ötesini hatırlayamadığı söylenir. Son zamanlarda balıklar üzerinde yapılan deneyler bunun doğru olmadığını ortaya çıkarmıştır. Buna karşın geçmişi unutan, dün söylediklerinin bugün tersini söyleyenlere, geçmişini hatırlamayanlara yine balık hafızalı denmektedir.

Kürtler geçmişte yaşadıklarını çok çabuk unutan bir ulus, bir halktır. Geçmişlerini hatırlayabilselerdi geçmişlerinden ders çıkarabilmiş olsalardı, bugün yine geçmişte yaşadıkları sıkıntıyı yaşamazlardı Bu nedenledir ki yazılarımın sonunda “Kürdistan Tarihinde Bu Hafta” başlığı altında geçmişte Kürdistan’da yaşanmış olayları kronolojik olarak yazıyorum. Bunları yazmaktaki amacım geçmişi hatırlatmak, belleğimizi tazelemektir. Bugünden itibaren yine sizlere geçmişte bu hafta içerisinde yaşanmış tarihi olaylardan bir ya da birkaç tanesini daha geniş olarak yazmaya çalışacağım.

 21 Mayıs 1919’da Şeyh Mehmud Berzenci Kürdistan’ın güneyinde Silemani’de İngiliz yönetimin karşı başkaldırdı, kendisini Kürdistan kralı olarak ilan etti. İngiliz imparatorluğu kara harekatında başarılı olamayınca Kraliyet Hava Kuvvetlerini (Royal Air Force) devreye soktu. Halkın telef olmasını önlemek için Şeyh Mehmud Berzenci başkaldırıyı sonlandırdı. Çıkan bir çatışmada yaralı el geçen Mehmud Berzenci Hindistan’a sürgüne gönderildi. İngiliz yönetimi Kürdistan’ın güneyinde istikrarı sağlayamayınca Şeyh’i yeniden Kürdistan’a asker farkı gözetmeksizin çağırdı. Şeyh Mehmud iki defa daha Irak ve İngiliz manda yönetimine başkaldırmasına karşın kendisinden lojistik ve teknik olarak daha güçlü olan emperyalist ve sömürgeci güçlere karşı daha fazla direnemedi. Ömrünün geri kalan kısmını Bağdat’ta sürgünde geçirdi. Kürt hareketlerinin arkasında hep yabancı parmak arayanların kulakları çınlasın.

22 Mayıs 2001 tarihinde Çewlik’in Yedisu ilçesi kırsalında Türk ordusuyla çatışmaya giren gerilla güçleri ile baş edemeyen devlet güçleri kimyasal silah kullanarak 16 gerillayı şehit etti. Kimyasal silahların kullanılması BM kararına göre yasaklanmış olmasına karşın sömürgeci devletler Kürtlere karşı Kürdistan’ın dört parçasında sivil, asker farkı gözetmeksizin kimyasal silah kullandılar. BM ve dünya kamuoyu kimyasal silah kullanımına karşı hep sessiz kaldılar. Çünkü Kürtler siyasal bir obje olarak kabul edilmiyorlar, siyasal bir statüye sahip değillerdi.

 1.Barış grubu üyesi İsmet Baycan hükümlü bulunduğu Muş E Tipi Cezaevinde geçirdiği kalp krizi sonucu yaşamını yitirdi. İsmet Baycan uzun yıllar ARGK saflarında bulundu. Yine 24 Mayıs 1999 tarihinde KNK (Kürdistan Ulusal Kongresi) Hollanda’nın Amsterdam şehrinde yaptığı kongre ile kuruluşunu ilan etti.

25 Mayıs 1913 tarihinde İstanbul’da okuyan Kürt öğrencileri Kadri ve Ekrem Cemil Paşa, Fuat Temo, Cerrahzade Zeki, M.Selim Bey, Bitlisli Kemal Fevzi, Dr Fuat, Babanzade Eziz, Mahabatlı Dr. Mustafa Şevki, Sineli Mihri ve A.Rahim Zapsu tarafından ilk Kürt öğrenci derneği olan HEVİ kuruldu. Bu dernek tarafından Müküslü Hamza bey yönetiminde ilk önce “Roja Kurd” daha sonra da “Hetawa Kurd” dergisi çıkartıldı. Bu kuruculardan Kadri ve Ekrem Cemil Paşa, M.Selim Bey, Müküslü Hamza 1927’de kurulan Xoybûn’unda kurucuları arasında yer aldı. Dr.Fuat ve Bitlisli Kemal Fevzi Bey ise 1925 Kürt Milli Harekatından sonra Diyarbekir’de Ulu Camii önünde Şark İstiklal Mahkemesince haklarında verilen idam kararı gereğince idam edildiler.

26 Mayıs 1927’de 2.Ağrı Kürt Milli Hareketi ve Mutki Milli direnişi başladı. 26 Mayıs 1927’de ise Savur direnişi başladı. Ağrı Harekatı 1930 yılına kadar devam ederken, Mutki ve Savur direnişleri kısa süre sonra bastırıldı.

Yazarın diğer yazıları