Dersîm eyaletıni cerrahtan qurtarmaq

Dewrimci mücadelede bulunan insanlar êle bi hale geliler ki kendi acılarıni umursamilar. Hastalansa, yaralansa, yorgun düşse, aç qalsa umurunda degıl. Warsa yoqsa mücadele qararlılıği we vêrılen görevleri yerıne getırme azmi.

Ben de bi gün eyaletteyem, ertesi gün şehirdeyem. Saetlerce yol yüriyem hêç umurunda degıl. Bi not bi yere mi ulaştırılacax, sabahi beklemeden gêceden yola çıxiyam. Qış üslenmesi hazırlıxlari mi yapılacax, yazdan qoyuliyam işe. Tabii tüm bunlari yaparken kendi canımi unutiyam. Ðrip olmişam, öksüriyem umurumda degıl.

O güne qadar… Allah kimseye tırnaq batmasi acısi vêrmesın. Sağ ayaq baş parmağımın tırnaği batmiş ne êdebıliyem ayaqqabi giyeyım ne de adım atabıliyem.

Sedo we Meheme’yi gördüm. Dêdım yaw ben adım atamiyam acidan. Sedo dêdi ma Muş’un bile işini yapmağa qaxsan olacaği buydi. Meheme dêdi keşke parti saan eraba vêreydi yaw, bütün eyaleti yürüyerax gezersen bu sonuç qaçınılmaz. Dêdım yaw benım acilen ameliyat olmam lazım, mewsim de qıştır walla yoqsa bu şekilde bi yere gidemem u eyalet aç qalır. Sedo dêdi walla qusura baxma Reco, bu qadar fedekarlıx da yeter, gereki parti seni en qral doktora göndere. Meheme dêdi wula manyaqsan nesen, xastaneye gittıği an qayıt altına alıni walla JiTEM oni ordan sax çıqarmaz. Dêdım Meheme heqlidır, xastaneye gidemem. Sedo dêdi o zaman eyalete gidax belki partinın başqa bağlantilari war, ma o qanallari da açsınlar artık. Dêdım ha o olur bax. Bunlar benım qoluma girdiler gittıx Hezro dolmişına bindıx istiqamet eyalet qarargahi.

Dersim’de iyi bi cerrah war

1997’yi 98’e bağlayan qıştayız. Dehşet bi qar war. Hezro’ya wardıx. Bunlar gine qoluma girdiler baxtilar olmi sırayla beni sırtlarına aldilar. Onlara diyem yaw bıraxın beni, qoluma girin yawaş yawaş yürüyebıliyem. Sedo diyi Reco Allahan senın êtme, senın yaptıxlarının yanında bizım bu yaptığımız nedır ki. Meheme diyi Reco bız seni taşımiyıx, mücadelenin bi degerıni taşıyıx. Dêdım temam êlese taşıyın.

Neyse hevallerın yanına wardıx. Bunlar baxtilar arqaaşlar beni sırtlilar. Dêdiler xêrdır, mayın? Dêdım yox heval mayin hêç olmasa adami acidan bayılti, buysa adamın imanıni gewreti hem de bayıltmadan. Biraz soluqlandıx. Qomtana dêdım şimdi ayağımi gösterıp hevalleri üzmax istemiyem, benım acil ameliyat olmam lazım, xastanede qayit tutilar oraya da gidemiyem, sızın genel cerrah nêrde? Dêdi heval çoq gêçmiş olsun hema burda cerrah yoq. Sedo we Meheme’ye döndi dêdi eger yapabılseniz Dersîm’e götürün orda coq iyi bi cerrah war. Dêdım kimdır, nêrde bulacağız oni? Dêdi Dr. Diyar dersenız temamdır, Eliboğazı’nda olmasi lazım, ona ulaşacağınız bağlantilari söylerem size. Sedo we Meheme’ye dêdım acilen Dersîm Eliboğazı’na gidiyıx.

Eyaletten döndıx Diyarbaqır’a. Qar qış qiyamet. Bu hawada nasıl gidecağız Dersîm’e? Arqaaşlara dêdım sızi tehlikeye atamam ben tek giderem. Ne êttımse dinletemedım. En son Meheme’ye dêdım o zaman benle Sedo gidax sen burda qal, eyaletın acil ihtiyaci olursa qarşılarsan. Sedo dêdi temam ben refaqatçiyam. Meheme de dêdi sen eyaleti meraq êtme.

Sedo gitti bilêti aldi. Aqşam yola çıqtıx, ancax sabah Dersîm’e warabildıx. Dersîm qar altında. Qomtanın bıze dêdiği Apê Xıdır’ın qehwesıne gittıx. Noti vêrdım ona. Bıze baxıp süzdi biraz dêdi gelın benle. Dêdım heval Eliboğazı’na erabayla gidiyıx degıl? Dêdi eraba? Dêdım he. Güldi. Dêdi oraya en çoq yaqlaşan eraba 15 km yaqlaşabıldi sonra paramparça oldi zaten. Dêdim ê nasıl gidecağız? Dêdi Hozat’a qadar dolmişla sonrasıni yürüyerax. Mecbur dêdım peki.

Dr. Diyar ameliyat êtmeden bıraxmi

Hozat dolmişına bindıx dêdım Dr. Diyar nasıl bi cerrahtır, eli hafiftır? Dêdi walla buraya geleni ameliyat êtmeden bıraxmi, yapamam dêdıği ameliyat yoq yani. Sedo dêdi êlese çoq iyi. Dêdim yaw beni bu acidan qurtarsın temamdır. Dêdi neyın war? Dêdım sağ ayaq başparmağımda tırnaq batmasi war, acısi beynıme wuri. Dêdi yaw dert êttığın şeye bax, tam yerıne gelmişsen, uzmanlıq alanidır.

Dolmiştan indıx. Yolun bundan sonrasi yaya. Yol dêdiysem yol mol yox, her yer dağ. Dersîm’in dağlari da insanla dalğa gêçi. Bi tepeyi aşisan diisen 3 km bitti, baxisan aştığın tepe gibi önünde onlarcasi war. Dêdım walla ben acidan yürüyemiyem beni sırtınıza alın. Apê Xıdır dêdi bende bêl fıtıği war taşiyamiyam. Mala minê Sedo öldü yaw. Aqşama qadar yol gittıx. Nihayet Eliboğazı’nın girişıne wardıx. Bêle bişi yoq. Uzaya qadar uzanan qar dağlari. Sedo dêdi Reco quranıma buranın tepecisi bence heliqoptere silah filan sıqmaz, qartopi atsa heliqopter camına deger u pilot ögüni göremez aha şu qarşidaki zirweye çaqılır.

Bız bêle etraftaki zirwelere baqarken baxtım bi ses geldi dêdi size dêmedıx bu bölgede awcilıx yasaqtır. Sesın geldiği yöne baqtıx iki gerilla. Dêdım hey sızin rebbınıze qurban. Apê Xıdır dêdi yoldaşlar bıziz biz. Bunlar Apê Xıdır’i tanıdilar. Apê Xıdır dêdi benım acil dönmem lazım, arqaaşlar artıq sıze emanet. Bıze sarıldi u gitti.

İki gerilla önde bız arqada yürümeye dewam êttıx. Onların yanında Sedo beni sırtına alsa da olmaz. Zaten belengaz Sedo’da hal qalmamiş. Biraz tırmandıx dêdiler hayde iceri gêçın. Waawww. Muazzam qamuflaj. Magaranın dışına qardan tünel yapmişlar. Yanına warmayana qadar insan farqêdemi. İceri girdıx gözlerım önce qarardi. Sonra etrafi görebıldım. Baxtım 15-20 kişi yerde. Bazilarının eli sargida, digerlerının ayaqlari. Yawaşça Sedo’ya dêdım burasi eyaletın xastanesi olmali. Dêdi bence de. Selam vêrdıx, hepsıne dêdıx gêçmiş olsun u gittıx köşede oturdıx. Oturdugumuz yerın sağında we solunda da ayaqlari sargida olanlar wardi.

Dêdim Dr.Diyar nêrde? Biri dêdi Ovacık’ta bi ameliyat wardi oraya gitti, xêrdır? İçimden dêdım şimdi bunlara dêmiyeyım parmağıma tırnaq batmiş, boşuna üzmeyeyım onlari. Dêdım bi işimiz wardi.

Dêdım senın elıne ne oldi?

Solumda ayaği sargıli olana dêdım hawa saldırısi mi? Dêdi yox heval, sağ ayaq baş parmağıma tırnaq batmişti, Dr.Diyar da qarda yürürken qangren olmayayım diye sağ ayağımın tüm parmaqlarıni kesti. Nefesım kesıldi. Ayaqlarımi elıme aldım. Dêdım nnn ne yapti? O esnada sağımızda uzanan dêdi Dr.Diyar önceden tedbir almada dehadır, mesela ben nöbete gitmiştım dönüşte ayaqlarımi qontrol êtti dêdi çorapların ıslanmiş çabuq ayaqlarıni kesmemız lazım, eger qontrol êtmeseydi ayaqlarım donaraq qangren olmişti. Sedo yawaşça qulağıma dêdi Reco quzuların sessızlıği. Dêdım quzu nedır wula, ne dêmax istisen? Dêdi yaw şifreli qonışiyam anla işte, bu Dr.Diyar bence Dr.Henibıl’dır. Benim qorqudan qelbım duracaq gibi. Yerımde titriyem. Biri yanımıza geldi dêdi heval çay al. Baxtım el parmaqlari yox. Dêdım senın elıne ne oldi? Dêdi ben Rojavalıyım, sonbaharda buraya geldığımde Dr.Diyar dêdi buranın qışi sert olur sen alışqın degılsın parmaqların donar, şimdiden önlem alalım.

Sedo dêdi Reco quranıma Dr.Henibıl gelmeden burdan qurtulamazsax ben diyem ilk böbrek ameliyatıni da bızım üzerımızde dener. Dêdım Sedo saqın kimseye benım parmaqtan bahsêtme, sabah erkenden gidax. Dêdi temam.

Sabaha qadar benle Sedo sırtımızi mağaranın qayasına dayayıp oturdux. Eger birimiz uyursa digeri quzu gibi meee diyerax onu uyandıracaq. Şifremız budur yani. Dr.Diyar her an gelebılır, uyquda yaqalanmamamiz lazım.

Neyse sabah oldi. Mağara girişindeki nöbetçiye dêdım heval bızım gitmemız lazım. Dêdi durun daha Dr.Diyar heval gelmedi. Dêdım yaw têlsızınız qapali oldugu için diger eyaletler sizi meraq êdidi hema sızi gördüx çoq şükür iyisız, Dr.Diyar hevale de selam söylersız artıq. Dêdi peki sız bılisız, dün sızi aldığımız yere qadar sıze eşlıx edeyım. Dêdım hêç zahmet êtme bız yoli bıliyıx.

Benle Sedo arqamıza baxmadan qarda zıplayarax ilerliyıx. Sedo dêdi ê Reco sen iyisen, yürüyebilisen yani. Dêdım wula bi parmaq için iki el, iki ayagımdan olamam qusura baxma. Bız tam gerillaların bızi aldıği yere wardık… baxtım uzaqtan bıze doğri gelen iki gerilla. Dêdım eşşeduuu enlaa Sedo dewamıni sen getır. Baxtım Sedo diyi ettehiyyatu elmu berekatu esselawatu… Dêdım bax Sedo bu gelen Dr.Diyar we yardımcısidır, qurban olayım senın parmaqların sağlamdır çorapların da daha ıslanmamiş saan bişi yapmaz, beni qarın içine güm sonra onlarla wedalaş, onlar gidince gel beni çıxar. Dêdi temam.

Qarın icinden bağırdım imdaaattt

Sedo ile hemen gömülebilecağım qadar qari qazdıx ben uzandım içine Sedo hemen üstüme qar yığdi u benden biraz uzaqlaşti. Biraz gêçti baxtım sesleri net duyuli. Biri diyi kimsin sen, burda ne işin var? Sedo’nın dili tutulmiş diyi bbeennn eyalet, têlsiz tamircisi, Reco da iyidır… Bu serçe qonışi diyi burda ne işin war, yoqsa qamp yerini gözetleyen ajan mısın? Baxtım silahın mekanizmasıni çektiler. Dêdım quranıma Sedo ajan olaraq cezalandırılacax. Tam o esnada bi ses geldi uzaqtan. Dêdi Diyar heval dur, bunları Apê Xıdır getirdi, telsızımız çekmeyince diger eyaletler meraq etmiş. Dr.Diyar dêdi bunları derken kimi qastedisen, burda bi kişi war. Gelen heval Sedo’ya dêdi iki kişiydiniz arqaaşın nêrde? Sedo dêdi arqaaşımmm, ayaq, parmaq, tırnaq… Dêdım quranıma bu beni ele vêrecax. Qarın icinden bağırdım dêdım imdaaattt. Hepsi üstümdeki qari elleriyle sawurıp beni çıqardilar. Dêdım Allah sızden razi olsun canımi sıze borçliyam, afedersıniz ihtiyaç göridım aniden qara battım. Sedo dêdi sız gelmeseydınız donaraq ölecaxti. Dêdım ne donmasi Sedo heval bax sapa sağmaman. Olduğum yerde hawaya zıpliyam, ayaklarımi qaldıriyam, parmaklarımi şıplatiyam. Dr.Diyar dêdi buranın dogasıni tanimayan kendi hayatına son vêrır. Dêdım walla heqlisen. Dêdi qar birikintisi zannedıp bastığın yer seni ucuruma götüren tuzaq olabılır, dogayi tanımaq esastir bızde. Dêdım walla sıze heyran qaldım, bız gidax artıx işimız war. Dêdi olur mi yaw misafirımızsız, yarın gidersınız. Ne êttiysax bıraxmadi.

Magaraya gêri döndıx. Ben soğuqtan titriyem. El we ayaq parmaqlarım uyuşmiş, hissêtmiyem artıq. Dr.Diyar geldi dêdi qar altında fazla qaldın bi gel el ve ayaqlarına baxayım. Dêdım yox heval tam ben qara gömüldüm sız geldız, hêç üşümedım. Dêdi eger ayağında we ellerınde uyuşma, vucudunda titreme hissedersen baan söyle. Dêdım söz vêriyem ilk saan gelacağım. O gitti tedawisi dewam êden gerillalarla ilgilendi. Sedo dêdi Reco bence bunda organ kesme bağımlılıği war, quranıma parti Dersîm eyaletini bundan qurtarmazsa baharda eyalette bi tane bile eylem olmaz. Dêdım o niye? Dêdi ê tetigi çekecax parmak olmayacax kimsede. Dêdım walla heqlisen.

Dr.Diyar qontrolleri bitirdi. Dêdi ben çoq yoruldum biraz uyuyayım. Dêdıx he walla uzun yoldan gelisen sen kendıne uyu. O uyuyunca beni de bi uyqu tutti. Sedo dêdi Reco ben tepecinın yanına nöbete gidiyem. Dêdım temam, ben de biraz uyuyayım. Dr.Diyar’ın yanına kıvranıp uyudum. Uyandıgımda baxtım soğuqtan Dr.Diyar’ın üstündeki battaniyeyi de çekip sarılmişam onun üstünde bişi qalmamiş. Sedo da nöbetten dönmiş. Dêdım Sedo çaxtırmadan bu battaniyeyi Dr.Diyar’ın üstüni ört.

Dr.Henibıl’ın ruhi war bunda

Biraz daha gêçti Dr.Diyar inleyerax uyandi. Dêdım heval xêrdır? Dêdi axxx böbregım, sanki buz qalıbına dönmiş her biri. Ayaği qaxami. Böbrek sancisından inli. Dêdım heval saan acil ilaç bulmaq lazım. Dêdi burda narqoz bile yox, ameliyatlari narqozsuz yapiyam. İstem dışi gıne sag ayağımi geri çektim. Sedo qulağıma dêdi ben saan dêmedım Dr.Henibıl’ın ruhi war bunda. Dêdım Diyar heval o zaman benle Sedo acil gidax saan ilaç yolliyax. Dêdi çabuq olun axxx.

Dr.Diyar we diger hevallerle wedalaştıx. Bi gerilla bızi Hozat girişıne qadar getırdi. Dolmişla Apê Xıdır’ın yanına gittıx. Dêdix acil böbrek ilaci bulmamız lazım. Dêdi nasıl? Hepımız birbırımize baqtıx.

İçımden diyem eger Dr.Diyar’a ilac bulamazsam we onun battaniyesıni aldığım için böbreklerıni üşüttüği de anlaşılsa quranıma parti narqoz qullanmadan böbreglerımi alır.

Dêdım hade xastaneye gidiyıx. Sedo dêdi Reco manyaqsan, seni tanıyan çıqarsa qontralar? Dêdım Dr.Diyar’i qurtarmamız lazım hem Dersîm’de beni kim tanıyacax yaw. Xastaneye gittıx beni muayene odasına aldilar, Sedo we Apê Xıdır dışarda bekledi. Dr geldi ona dêdım sağ ayaq baş parmağımda tırnaq batmasi war, sızden ricam narqoz vêrmeden ameliyat yapmayın. Bu cımbız gibi bişi soqti tırnağımın altına biraz oqsijen suyu filan u sardi dêdi temam. Dêdım şimdi bitti? Dêdi he. Dêdım bi de ben üşütmişem böbreklerım çoq ağıri. Onun icin de ağri kesici igne we iltihap qurutuci hap vêrdi dêdi temamdır.

Elımi qolumi sallaya sallaya dışari çıqtım. Sedo dêdi ne oldi? Dêdım ayağıma müdahale çoq başarıli gêçti. Apê Xıdır’e döndüm dêdim sen de bu reçeteyi ilaçlari al acilen Dr.Diyar’a ulaştır. Apê Xıdır baan bi sarıldi dêdi senın bu fedekarlığıni tüm Dersîm ögrenecax emin ol. Wedalaşıp gitti.

Sedo ile Diyarbaqır’a döndüx. Aradan 4-5 ay gêçti. Bahar gelmiş artıq. Bigün baxtım Apê Xıdır qardeşım Rıdo ile bulunduğumuz qehweye geldi. Dêdi eyaletten ewınızın adresıni ögrendım, küçük qardeşın de beni buraya getırdi. Dêdım baş üstüne gelmişsen. Oturduq biraz ordan burdan. Dêdi Reco gönderdığın ilaçlar sayesınde Dr.Diyar hevalın böbrekleri iflastan qurtuldi hema parti oni Dersîm’den çekıp başqa alanda görevlendırecaxmiş, böbrekleri iyidir hema artıq êle soğuq bölgede görev yapamaz. Dêdım yaw o iyi olsun da nêrde görev yaptıği önemli degıl. Dêdi saan çoq özel selamlarini özellıxla iletmemi istedi.

Apê Xıdır ayrıldiktan sonra Sedo baan baxti dêdi Reco o battaniyeyi sen bilerax onun üstünden çektın degıl? Dêdım Sedo dewrımci mücadelede bazen küçük hamlelerle büyük sonuclar elde êdersen, öğren bunlari. Dêdi sen o hamleyle Dersîm eyaletıni qurtardın, ilaçlarla da onu qurtardın, senın rebbıne qurban Reco!

/**/

(Dağların isimsiz qahramanlari gazilerimize we doqtorlarımıza sonsuz saygi we minnetle)

Çizim: İlhami Erdoğan

Yazarın diğer yazıları