Hawara Serhedê*

Dengbêjlik geleneğinin önemli temsilcilerinden olan Dengbêj Gazin’ın (Rukiye Kızıl) yaşamını yitirişinin üzerinden bir yıl geçti. Çocukluğunu Meryem Xan’ı, Eyşe Şan’ı dinleyerek geçiren Dengbêj Gazin, eril zihniyetin tüm baskılarına direnerek, kapalı kapılar ardından sesini yükseltti. Dengbêj Gazin, hem bir sanatçı hem de bir kadın olarak ardında büyük bir miras bıraktı. Dengbêjlik kültürünü genç kadın dengbêj grubunu oluşturarak yaşatan Gazin’ın öğrencileri, bu mirası sürdürüyor.

İlçe ilçe dengbêj aradı

Gazin, küçük yaşlarda eril zihniyetin uzun yıllar boyunca yasakladığı kadın sesini kapalı kapılar ardından haykırarak dengbêjliğe başlıyor. Bitlis’in Tatvan ilçesine bağlı bir köyde yaşayan Gazin, göç politikalarından dolayı önce Bitlis merkeze, ardından ise 14 yaşında evlendirilince Wan’a taşınıyor. Çocuk yaşta hiç tanımadığı bir erkekle evlendirilen Gazin, yaşamının her alanında uğradığı baskıya karşı, klamlarıyla cevap olmaya çalışıyor. Söylediği klamlarla ilçe ilçe, köy köy dolaşarak genç dengbêjler keşfeden Gazin, bu kültürün yaşaması için büyük emekler verdi.

‘Dengbêjlik kadından geliyor’

Wan’ın ilk kadın dengbêji olan Gazin, 2012’de 8 Mart Dünya Kadınlar Günü nedeniyle Çiçek Tahaoğlu’na verdiği söyleşide şunları söylüyor: “Aslında sanat kadından geliyor. Dengbêjlik kadından gelmiş. Kadınlar söylemiş, erkeklere mal olmuş. Onlarca albüm olmasına rağmen ailem uzun süre durumdan haberdar olmadı. Gazin kimdir, kimse bilmiyordu. Yedi sene gizli kaldım. Benim kasetlerim çalıyordu ama diyemiyordum o benim diye.”

 Kürt kadınının sesi

Geçirdiği beyin kanaması sonucu geçen yıl 21 Ağustos sabahı yaşamını yitiren Gazin’ın ölümü dünyanın dört bir yanından dengbêj arkadaşları başta olmak üzere her kesimde büyük bir acı yarattı. Kürt kültürüne ait adeta bir arşiv niteliği taşıyan evinde anılan Gazin, “Ne olursa olsun ben Kürt kadının acılarını, sevinçlerini klamlarla haykırmaya devam edeceğim” diyordu.

Dengbêj evini kurdu 

Wan’da 2014’te ilk kadın dengbêj evini kurarak onun gibi birçok dengbêj kadının önünü açtı. Çevresi tarafından mütevazi kişiliğiyle bilinen Gazin’ın tek beklentisi öldükten sonra da dengbêjlik kültürünün sürmesiydi. Bunun için genç dengbêjaler yetiştiren Gazin, Serhad’ın dört bir yanında sesini duyurdu. Klam söylerken geçirdiği kalp krizi sonrasında yaşama veda eden Gazin’ın arkadaşları, “Gazin klamla yaşadı, klamla öldü” diye anlatıyordu.

Yıl dönümünde anıldı

Unutulmaz izler bırakarak aramızdan ayrılan dengbêj Gazin, ölümünün birinci yıl dönümünde düzenlenen etkinlikle anıldı. Anka Kültür ve Sanat Merkezi’nde gerçekleştirilen etkinlikte konuşan oğlu Ali Kızıl, annesinin onurlu bir Kürt kadını olduğunu, yaşadığı tüm sıkıntılara rağmen her zaman için kendine ve halkına inandığını belirtti.

Kızıl, ”Annemin en önemsediği Kürt çocuklarının kendi ana dilleriyle eğitim almasıydı. Kürt kültürüne bir dirhem dahi olsa katkı yapmak onun en büyük isteğiydi” dedi.

Yapılan konuşmalar ardından etkinlik Dengbêj Gazin’ın hayatını konu alan sinevizyon gösterimi ile sona erdi.

WAN

* Serhad’ın Çığlığı

Yazarın diğer yazıları

    None Found