HES’lere hız verildi

Gerillaların Demokratik Çözüm Yürüyüşü ile birlikte Serhat bölgesi başta olmak üzere Kürdistan’da Hidro Elektrik Santrali (HES) yapımlarına hız verildi. Son süreçte sadece Wan’da planlanan 11 HES projesinden bazılarının yapımına başlanırken, bazıları ise yapım aşamasında. Bölgede yapılan HES’lerin sadece yapımcı firmalara fayda sağlıyor. HES’ler, ekolojik dengeye de ciddi zararlar veriyor.

Başta Wan olmak üzere Serhat bölgesinde yapılan ve yapımına karar verilen HES’ler şunlar:



-  Wan’ın  Bêgir (Muradiye) ilçesinde bulunan turistik  Bêgir Şelalesi’nin alt kısmında ve üst tarafında yapılan 2 HES projesi mevcut yerde bulunan 12 dönüm tarım arazisi ve bunun uzantısı olan 25 dönümlük tarım arazisini kuraklaştıracağı gibi dünyada sadece Wan Gölü’nde yaşayan İnci Kefali balığının üreme döneminde gerçekleştirdiği göç esnasında kullanmış olduğu güzergahta yapılarak, balıkların geçişini güçleştirdi. Doğal olarak İnci Kefali’nin geçişine engel olacak HES’lerin yapımı sırasında Muradiye Belediyesi tarafından durdurulmasına ilişkin dava açılarak ruhsatı olmadığından dolayı mühürlendi; ancak yapımcı firma tarafından mühür kırılarak, HES yapımına devam edildi. 


–   Wan’ın (Muks) Bahçesaray ilçesinde geçen ve Serekani (Subaşı) mevkisinde mağara şeklinde bir kayalıktan çıkan kaynak suyu üzerinde laboratuvarda yapılan analizlerde dünyada içimi en yumuşak sulardan bir tanesi olduğu anlaşıldı. Buna rağmen kaynak suyunun çıkış noktasında HES yapılmak isteniyor. Mağaradan çıkarak güzelliği ile göz kamaştıran Müküs Çayı’na dökülen suyun geçtiği güzergah üzerinde ilçenin en verimli arazileri bulunuyor. Yapılacak olan HES ile bu arazilerin kuraklaşmanın yanı sıra turistlerin kilometrelerce uzak yerlerden görmek için geldiği Müküs Çayı ve kaynağındaki doğallık yok olacak. 



-  Wan’ın Erdîş ilçesinde de yapılması planlanan 3 tane HES projesinin ise ihalelerinin yapıldığı ve en kısa zaman yapımına başlanacağı öğrenildi. Erdîş’in Zilan Ovası’nda yapılması planlanan HES’ler için özellikle Zilan Ovası’nın seçilmesi akıllara 16 Temmuz 1930 yılında Zilan Deresi’nde gerçekleştirilen Zilan Katliamı’nın unutturulmaya ve katliama dair izlerin silinmeye çalışıldığı mı sorusunu akıllara getiriyor. Öte yandan burada yapılmak istenen HES’ler endemik bitki örtüsünü de yok edecek. 



-  Wan’ın  Şax ilçesinde ise ilçeye 5 kilometre uzaklıkta bulunan ve her yıl Mayıs ayında 100 metre yükseklikten köpükler içerisinde akarak inen Kanî Spî Şelalesi’nin su yatağında HES yapılmak isteniyor. Burada yapılacak olan HES ile Kanî Spî’nin bozulacak olan doğallığının önüne geçmek için yapılan herhangi bir çalışma da bulunmuyor.


-  Bölgede yapılmak istenen bir diğer HES projesi ise Colemêrg’in Şemzînanve Çelê ilçelerinden geçen çayların üzerinde yapılması planlanıyor. Yine Colemêrg merkez ilçeye bağlı Üzümcü köyünde bulunan çay üzerinde HES yapılacağı belrtiliyor. Bugünlerde HES’lerin ihalesini almak isteyen Seyithanoğulları Firması ve Hakkari Valiliği arasında görüşmelerin yapıldığı öğrenildi. Öte yandan yapılacak olan HES’lerin altyapı çalışmalarının devam ettiği belirtildi.



– Bedlîs’in Xîzan ilçesinde yapılacak olan HES’in ise Pîra Azê (Nazar Çayı) üzerinde yapılması için çalışmalara başlandığı belirtildi. Su kaynağının Heşat’ta bulunduğu çevre köylerden gelen diğer suların birleştiği Nazar Köprüsü mevkisinde suyun önü kesilecek.


 HES’lere karşı duyarlı olunmalı

Bölgede yapılan HES’ler ile ilgili bilgi veren Van Kent Konseyi Ekoloji ve Gençlik Derneği Başkanı ve Halkların Demokratik Partisi (HDP) Ekoloji Meclisi üyesi Cevahir Yiğit Böke, bu bölgelere yapılmak istenen HES’lerin tamamen siyasi ve politik nedenlerle yapıldığını dile getirdi. Yapılacak olan HES’ler konusunda kamuoyunun bilgilendirilmesi gerektiğini aktaran Böke, “Doğası ve güzellikleriyle yaşamımızda önemli bir yer tutan ilimiz adeta HES’lerin kalesi yapılmak istenmektedir. Muradiye Şelalesi’nin ardından bu defada Çatak’ta bulunan ünlü Kani Sipî ve Bahçesaray’a HES yapılacak. Muradiye’de yapılan HES’ler sit alanında yapıldığı için yargı yoluna başvurabildik; ama Bahçesaray ve Çatak’ta böyle bir durum yok. Bu konuda yapılacak en önemli çalışma, toplumda bir farkındalık yaratmak. HES’lerin çevreye ve insana verdiği zararı topluma iyi anlatırsak, toplumun tepkisiyle HES’leri durdurabiliriz. Buradan kamuoyuna çağrım, bu konuda herkesin duyarlı olmasıdır” dedi.

HASAN YOLDAŞ
/DİHA/WAN


Yazarın diğer yazıları

    None Found