Kefiyeye atılan düğüm

 Kefiyesine düğüm atılan aşiret şeyhi gelenekleri gereği kefiyeyi bağlayan kişinin talebini canı pahasına da olsa yerine getirmek zorunda. Sorun çözülmeden kefiyedeki düğüm çözülmez. Ve düğümü çözemeyen şeyh  başına bağlamış olduğu kefiyeyi atıp bir daha da o kabile veya aşirete liderlik edemez.

MEHMET EKİNCİ – DİCLE EHMED / ANHA/GİRE SPÎ

Arap Bedevilerinde kefiyeye düğüm atarak hayat kurtarma geleneği çağlardan beridir süren ve günümüze dek uygulanagelen bir kültürel motif.

Arap halkının önemli bir kesimini temsil eden Bedeviler, Ortadoğu’da ve özelde de Suriye topraklarında gelenek ve kültürlerini yaşatmaya devam ediyor.

Bir Arap şeyhinin kefiyesine düğüm atarak yaşadıkları sorunu çözme talebi geleneği, Bedevi aşiret ve kabileleri içerisinde halen ilk günkü gibi uygulanmaya devam ediyor. Bedevi geleneğine göre, Arap şeyhinin kefiyesine düğüm atılarak şimdiye dek belki de sayısız insanın hayatı kurtarılmış ya da işlenen hatalar bu şekilde çözüme kavuşturulmuş, bu gelenek sayesinde sayısız insan güvenli bir yaşama yeniden sahip olmayı başarmış durumda.

Geleneğin uygulanma şekli

Arap Bedevisi olan bir kişi, yaşadığı bir sorunu çözebilecek güce sahip olmadığında çözüm ve kurtuluş yöntemi olarak kabile veya aşiretinin şeyhine başvurmayı seçer. Yardıma muhtaç kişinin aşiretine sığınma geleneğine dahil olma (dexil) denir. Bu şekilde sorun aslında şeyhe ya da aşiret liderine havale edilmiş ve şeyh ya da aşiret lideri sorunu sahiplenmeye çağrılmış olur. Bunun nişanesi olarak da yardıma muhtaç kişi aşiret şeyhinin kefiyesine düğüm atmasıdır.

Düğüm ile Şeyhe liderlik sınavı

Kefiyesine düğüm atılan aşiret şeyhi gelenekleri gereği kefiyeyi bağlayan ve sorun yaşayan kişinin talebini canı pahasına da olsa yerine getirmek zorundadır.

Birde şeyhin kefiyesine düğüm atan kişi her kim ise, talebi karşılandıktan ya da sorunu çözüme kavuşturulduktan sonra ancak o düğümü çözebilir. Aksi takdirde şeyh başına bağlamış olduğu kefiyeyi atıp bir daha da o kabile veya aşirete liderlik edemez. Yine sorunu çözmediği taktirde liderlik ettiği kabile veya aşiretin içerisinde barınamaz, zira bu durum kendisi için onur kırıcı olur.

Talep ölüm pahasına da olsa karşılanır

Arap bedevilerinin içerisinde büyük aşiretlerden biri olan El Nıze’ye bağlı Fedan aşiretinin şeyhi Fewaz El Xıben yaşatma mücadelesini verdikleri geleneklerinden biri olan kefiye bağlama kültürüne ilişkin şunları söylüyor:

“Bizim geleneklerimize göre her kim olursa olsun gelip de bir aşiret şeyhinin kefiyesini bağlayıp, talebini iletirse, bu talep yerine getirilmek durumundadır. Bu birey maddi ya da manevi bir talepte bulunabileceği gibi, örneğin girdiği bir kan davasından dolayı kendisinin sahiplenmesi ve korunmasını talep etmek de olabilir. Talep her ne olursa olsun kültürel ve ahlaki değerlerimiz gereği yerine getirilir.”

Şeyh Fewaz El Xıben konuşmasında kendilerine sığınarak aman dileyen birinin talebini yerine getirmek için uğruna canlarını, mallarını feda etmek de dahil ne gerekirse yerine getirilmek zorunda olduğunu, söyledi.

Hayat kurtaran gelenek

89 yaşında olan Fedan aşireti şeyhi Fewaz El Xıben konuşmasına şu sözlerle devam ediyor: “Yaşamım boyunca aşiretime şeyhlik yani liderlik ettiğimden bu yana her kim gelip de söylemiş olduğum kültürü uygulayarak bana sığınmış ve talepte bulunmuşsa mutlaka sorununu çözmüşümdür. Hatta onlarca insan benim kendi kafama bağlamış olduğum kefiyeye düğüm attıktan sonra güvenli bir şekilde yaşayabilmiş ve farklı sorunların çözümü için gelenler ise gönül rahatlığıyla sorunları çözüldükten sonra yanımdan ayrılmışlardır.”

Çözümsüz şeyh liderlikten atılır!

Şeyh Fewaz konuşmasını şöyle sonlandırıyor: “Bir Arap şeyhine sığınarak sorununun çözümünü talep eden kişinin istemi yerine getirilmemişse, aşiretin kanaat önderleri toplanarak bu şeyhi yargılayıp hesap sorarlar. Daha sonra onu liderlikten atarlar.”

El Nıze kabilesinin Fedan aşireti Kuzey Suriye topraklarında yaşayan en büyük aşiretlerden biridir. Ayrıca bu aşiret Suudi Arabistan da büyük bir nüfusa sahiptir. Bu bölgede ise özellikle Eyn İsa, Sülük ve Reqa kentinde yaşıyorlar.

Aynı gelenek Kürtlerde var

Arap bedevi aşiretleri içinde yaşatılan bu gelenek, benzer şekilde Kürt aşiret geleneklerinde de mevcuttur. Örneğin Kürt aşiret kültüründe de kendisine sığınılan kişi her ne pahasına olursa olsun sığınan kişiyi korur. Bu durum toplumsal dayanışma ve sorunların daha fazla çıkmazlara girmeden çözümünü sağlamada oldukça büyük bir etkiye sahiptir.

Yazarın diğer yazıları

    None Found