‘Kitlesel gözetim’

Fransa Gündemi

Fransa’da Charlie Hebdo dergisine Ocak ayında düzenlenen terör saldırısının hemen ardından Fransız hükümeti tarafından Mart ayında bir istihbarat yasa projesini meclise sunulmuştu. Güvenlik gerekçesiyle hazırlanan projenin metni milletvekilleri tarafından incelendiği sırada hem mecliste hem de kamuoyunda hararetli tartışmalar söz konusu olmuştu. Söz konusu proje yasa tasarısına dönüşerek bu hafta Fransa Parlamentosu’nda tartışmaya açıldı. 

Tasarının yasalaşması durumunda, istihbarat birimlerine daha fazla kontrol imkanı tanınıyor. İstihbarat servislerine sınırsız teknik takip yetkisi sunan tasarıya göre, terör şüphesi olan bir kişi hakkında yargı kararı olmaksızın ya da şüpheli hakkında herhangi bir soruşturma olmadan teknik takip imkanı olabilecek. Yasa tasarısına dönük tartışmalar sürerken basın, şimdiye kadar bu yöntemlerin illegal olarak özel birimlerce kullanıldığı iddia ederken, yeni yasanın sadece bu uygulamalara yasal kılıf oluşturduğunu belirtiyor. 

Mevcut yasaya göre kişi ya da kurumlar hakkında istihbarat birimleri ancak açılan bir adli soruşturma kapsamında telefon dinlemesi, teknik takip yapabiliyor. Yeni yasa tasarısı ise yargı kararı olmaksızın bugüne kadar illegal olarak yapılanları yasaya uygun hale getirmeyi hedefliyor. Tasarı, sadece telefon dinlemeleri için değil. 

Evlerin aranması, böcek yerleştirilmesi, kamera vb. uygulamalara kadar birçok olanak sağlıyor. Diğer taraftan istihbarat birimleri, bilgisayara yüklenmesiyle aktif hale gelen ve klavyede basılan her tuşu bir dosyaya kaydeden tuş takip programı ‘keylogger’ı da şüpheli gördükleri şahısların bilgisayarına kurabilecekler. Bugüne kadar dinleme kararları, Güvenlik Müdahaleleri Kontrolü Ulusal Merkezi’nin kontrolündeyken yeni tasarıda, söz konusu yetkiyi yeni kurulacak olan Teknikleri Kontrolü Ulusal Kontrol Komisyonu adlı kuruma devretmeyi öngörüyor.  

İnternet özgürlüğünü savunan La Quadrature du Net adlı dernek tasarıyı bir "felaket" olarak nitelerken, yeni yasa tasarısını Mart ayından bugüne açtığı kampanyayla protesto ediyor. Tasarı Meclis’de görüşüldüğü 14 Nisan tarihinde de aynı derneğin çağrısıyla birçok yargıç, kurum temsilcisi protesto eylemine dahil oldu. Eyleme dahil olan kurum temsilcileri basına verdikleri beyanlarda, istihbarat yasası ile toplumun bir bütün olarak gözetime açık hale getirildiğini belirtiyor. 

Quadrature du Net, İnsan Hakları Ligi, Uluslararası Af Örgütü ve Sınır Tanımayan Gazeteciler, Parlamento önündeki yaptıkları eylemde bu tasarı ile "kitlesel gözetim" yolunun açılacağı belirtirken, Parlamento kürsüsünde Manuel Valls yasayı savunuyordu: "Tekrar hatırlatmamda fayda var ki terörist tehdit şu anda en büyük sorunlardan biri. Bu sorunla çok uzun zaman baş etmek zorundayız. Bunun herkes farkına varmalı." 

Komünist Parti, Yeşiller dışında bir muhalefetin olmadığı yasa tasarısının 5 Mayıs’ta Parlamento’da kabul edilmesi bekleniyor. Yeni Terörle Mücadele Yasası geçtiğimiz Kasım ayında yenilenerek kabul edilmişti. Yasanın kapsamadığı istihbarat yetkileri de yeni tasarıyla gündeme alınmış oldu. 

Yazarın diğer yazıları