Kolonyalistîye û dişmen

Tirkîya estbîyîşê xo qirkerdîşê kurdan ser o awan kerdbî û enka zî seba qirkerdişê kurdan ser o îmhaya fîzîkî û sîyasî ra heme tewr ra peymane virazena.

HEVÎ HESEN / ANHA/QAMIŞLO

Rayverîya ABD de serra 1975 de çarê kolonyalîstî Cezayîr de yew cayî de ameybî pêser û seba ke statûyê  kurd nêbo û xo mîyanî de îmza kerdişê peymanê limitî ra peyman viraşti. Eksenê Rojhelatê Mîyanênî û eksenê Kurdîstanî de şerê hîrîyine dinyayî de serdestê çarê dewletî Tîrkîya, Îran, Sûrîye, Iraq  kenê ke kurdan ra yew qirkerdişê newe virazê. Kurdê îranî vera gêrayîşê azadî ra rewşa darkerdîşî ra kenê ke ver bîyrê.

Seba perçebîyîşê mezhebî ra û hêzê  hegomanyayê ABD-Îran herêmî kenê ke şerê hêzî virazê û Iraq zî  xo newera hêze bikero û keno ke Statûyê Federasyonê Kurdan qanûnê bingeyî ra bivejo. Sûrîye de 9ê serrî yo ke şer domîyeno û nê şerî dime ra zî çareserîya kurdan ser o niqaşî benê û nê welatî de en hêza şerî û sîyasete de kurdî estî. La Sûrîye kena ke kurdan nê pêvajoyê çaresî de tebera tepîş o.

Tirkîya estbîyîşê xo qirkerdîşê kurdan ser o awan kerdbî û enka zî seba qirkerdişê kurdan ser o îmhaya fîzîkî û sîyasî ra heme tewr ra peymane virazena. Heyana enka dewleta Tirk 29ê şaraderîyê HDP xesp kerdî û Hemşaraderî tewqîf kerdî. Erdogan operasyonê qirkerdişê sîyasî de hezaran reyde kurdî dekerdî zindana.

Nê çar dişmenî, peynîya seseran de viraştişê wertaxeya demdemî ra vera kurdan ra hêrişe qirkerdêşê îmhaya kurdan virazanê. Seba ke kurd, Vaşûrê Kurdistanî de statûyê xo viraşt û Rojawanî de awan kerdişê sîstemî û Vakurê Kurdistanî de zî  serkewtişê îdareyê herêmî û vera qezencbîyîşê demokratîkî ra planê rêxistibîyayîşî de bingeyê rewşa peryodîkî de “wertaxeya qederî virazîyena.” Nê hêzê serdestî seranê 2017 de mîyanî ra viraşteyê pêvênayîşê konolojî ra zafî babeti vetî raşte.

Serekerkanîya pêroyî yê Îranî Muhammed Bakîrî, 15ê Tebaxî 2017 de Tirkîya de çarê rojî yew zîyaret vîraşt. Bi hetê Genaralê Îranî ra 38ê serrana dime zîyaretê verînî ra muhîmbi. Bakirî û  Serekerkanîya pêroyî Hulusî Akar û Erdoganî reyde pêveynayîş viraşt.

Nê eşkerayî de tehtîdbîyîşê herême asayîşî û heme rêxistinê terorî  reyde têkoşîna wertaxî û Başûrê Kurdistanî de 25ê Êlule 2017 de babeta referandûmê xoserî ser amey pêser. 2017 de zî Hulusî Akar şiye Tahran. Amacê nê zîyaretî zî seba asayîşê herêm û vera terorî ra wertaxeya têkoşîne.

Îran Rojhelatê Mîyanênî de hareketê şîî, Dewlata Tirk zî hareketê  çeteyê sunnî û selefî û sunnî – cîhadist paştî danê. Encax nê têmîyanê xorînîyan ra zî vatişê “terorî û terorîstî” namekerdişê kurdano.  Eşkera kerdişê amacê Erdoganî pîya 4ê Teşrîne 2017 de Tahran de zîyaret viraşt û amacê nê zîyaretî zî, nizdibîyîşê Îranî ra vera terorîzm ra wertaxî ra û bîyayîşê Qandîl ser o muzakereyê didîyan de vatiş kerd.

Zîyaretê Îranî ra Muşteşarê MÎTî û Hakan Fîdan û hetkarê înan pîya şîye. Nê çarçeweyî veynayîşî de Tahran de pêveynayîşê muhîmî viraştî. Tirkîya, Îran, Iraq û Îstîxbaratê Sûrîye vera kurdan ra kombîyîşê limite viraşt. Nê kombîyayîşî de Tirkîya ra Hakan Fîdan, Irak ra asayîşî ra Wezîrê berpirsîyarî Falîh Beyaz û Sûrîye ra Alî Memlûk û Serekeyê îstîxbaratê  Îranî beşdar bîye. Nê kombîyayişî de vera qezanimê kurdan ra çar dewletî wertaxîya polîtîkaya kurdan ser o mutabaqat virazîyay.

Nê mûtabaqa pemanî de tasfîyekerdişê Rojawanî, Vaşûrê Kurdistanî de wedertîşê bingeyê federalî û Bajarê kurdanê ke statûyê wîlayetî de girêdayebê Baxdadî. Ewro zî vera kurdan ra nê polîtîka dewam kena.

Yazarın diğer yazıları

    None Found