Kurtanê wendayî û lêgerîna Şêx Narûz

Beriya bipêşketina teknolojiyê û serobinbûyina demografiya Kurdistanê ya ji ber şer, sirgûn û xizaniyê, her kêlî û warê jiyanê mîna performanseke çandî, hûnerî dihate nirxandin. Dîwanên dengbêjan, lîstikên odeyan, henek-laqirdî, çîrok-çîvanok, tiştonek û hwd.

Di her civat û dîwanê de pirraniya aktîvîteyan li ser bingehekî amade lê bi pirranî spontan û hostayiyeke lihevanînê dihatin pêşkêş kirin. Di nava van şevbihêrkan de hin stran hebûn ku dirêjbûna wan, hêmanên mîna nav û erdnîgarî li gorî hêza stranbêj, dengbêj yan jî kesê gotarê dibêje bûn. Yanî di her cara gotinê de kesên li dîwanê hazir, cih û warên wan dibûn lehengê stranê.

Yek ji van stranan jî ya li ser serpêhatiya Şêx Narûz an Baba Derwêş e. Ji şîroveya hunermendê Rojavayê Kurdistanê Şefîqê Tembûrvan em variyanteke serpêhatiya “Şêx Narûz” parve bikin:   

Kesek hebû Baba Derwêş bû, ji xwe re li gunda digeriya. Jê re digotin Şêx Narûz. Xelkê jê re alîkarî dikir, çend qurîş li vir, mecîdiyek li wir, çerxiyek li dera din pereyekî baş komî ser hev kiribû. Kîsek-cemedanek pere û zêr kom kiribûn lê ditirsiya ku jê bidizin. Wî jî kurtanê kerê çirand û perê xwe di hûndirê kurtan de hilandin û got, kes bîra wir nabe. Lê belê rojekê kurtanê kerê jê dizîn. Ev stran li ser lêgerîna Şêx Narûz (Baba Derwêş) a kurtanê kerê ye…

Hey germ e germ e germ e

Havîne dinya germ e

Rêka dûr ketiye ber me

Qederek hatiye ser me

Şêx Nerûzo tu zanî, ker va ye kurtan kanî?

***

Ez çûma mala xalê xwe yê Zaza

Pozê jina wî dirêj mîna nikulê qaza

Ji esir de dikete ber jina xwe û diraza

Ez kuştim ji tîna ji birçîna, ji niyaza

Min xwe avêt kewara wan a pîvaza

Kes napirsê li halê feqîr û belengaza

Wey Şêx Nerûzo tu zanî, Ker va ye kurtan kanî?*

Ez çûm gundekî; jê digotin Qesra Qelendera

Xortê wan hemû nala nêrekeran

Destê xwe berdan ser qebzê xenceran

Nehiştin ez bisekinim li wan topraxan wan deran

***

Ez çûm mala metika xweyî Mehwerê

Qotiya min dargirt ji titina Xusê, dest pelê Şamî danî serê

Li ber min danî sêniyek mastê mexmerê

Min got metê; az naxwum mastê mexmerê

Digerim li kurtanê vê heywanê vê kerê

Got de taştiya xwe bixwe û bi qeşite

Me tovbeye ji fen û fêhlên berê

***

Ez çûm mala apê xweyî Termişk

Danî ber min pariyek nanê hişk

Diran di devê min de tunebûn

Min gepa xwe bire vî alî wî alî

Min dî yek hat û go wişt!

Gepa min di zengelorka min de hişt

Got pepûko rabe, hêna te kurtan nedît

Gura kerê te jî kuşt

***

Ez çûm ser meytê kerê

Min serê wê li ser kaboka xwe danî

Min got lê lê bozê bozbelekê;

Nayê bîra te dema mala me li Çemê Qerdîlekê

Got derwêş hemû sûncê te bû

Bila jina te li lavê te xista,

Lavê te li qîza te xista, qîza te li bûka te xista

Porê hev bikira werîs, wisa li sikura ker xista

Ji bo mîratê gur li çolê kerê te nexista, nekuşta

***

Ez çûm gundekî, jê re digotin Dikûk

Bûm mêvanê metika xweyî biçûk

Got; wele par vî çaxî ez çûm serê sûk

Min ji qîza xwe re kirî xeml û xêl, û rehela bûk

Min ilmû’êlê kurtanê kera te bihîst li bajarê Kerkûk

Ez li kû Kerkûk li kû, tew lo gidiyo kurtano

Heşaro pir girano, cemedana zêrano

Piştî kurtanê kera xwe ezê çi bikim li Cizîra Botan o?

***

Dilê min diye, sed carî diye

Ez çûm Darê derbasî cem axê

Min got axa bi Quran a te xwendiya

Eşîra te kurtanê kera min diziye

Axê got; Şêxo pepûko ez ne dizim

Şev ji şevê nadizim,

Ber bi feqîrê weke te naqelizim

Kurtanê kerê wan jê nakim û nadizim

***

Min got ez ocax im, ez ê her dû çavê te derxim ji biniye

Pepûko ji ocaxa seyîdan gelekî dirtirsiya

Li gund kire qêrîn û gazî, gund tev li civatê vehewiya

Got ka bêjin bê kê kurtanê kera Baba Derwêş diziye

Sebrî li ser serê me bû azraîl û melkemot

Got; bi xwedê Şefîq û Yunîs kurtan dizîn û ji xwe re firot

***

Dilê min ji dila dilekî diye, axa gelekî ji ocaxa seyîdan ditirsiya

Ban Şefîq û Yûnis kiriye, her yekî sed darê ço li binê lingê wan xistiye

Got lawo, we kurtanê kerê Baba Derwêş bi kû de biriye

Gotin, axa dilê min sed carî diye, me li gundekî ji yê Tora Banî firotiye

Şev reş bû, em ji kû zanin kîjan mesken û kîjan ci ye?

***

Dibêjin axa gelekî zor li her dû belengazan kiriye

Ew jî ji axê gelekî ditirsiyan, li sih û sisê gundê Tora Banî geriyan

Ji tirsa axê kurtan aniyan, bi sê wereqeyan firotibûn, bi bist û heft mecîdiyan kiriyan

Kurtan anîn li civata axê daniyan

Dema çavê Baba Derwêş li kurtanê kera wî ketiye

Ji kêfa raya dilê Baba Derwêş qetiya

Xwe çend kir cemedana zêran ji kurtan derxistiye

Got; ox ya! Siheta axayê min xweş

Ji min re anî kurtanê kera reş

Edî ezê zikê xwe bidin ber nan û zebeş!

Têbinî: Hefteya bê em ê mêze bikin ka çawa di nava demê de serpêhatiya Şêx Narûz veguheriye straneke potporî ya dawetan a bi navê ‘Hafiz’.

* Di dawiya her ferdayê de dubare dibe.

Yazarın diğer yazıları