Newroz ateşi

Newroz ateşi zalime, soykırıma, asimilasyona, her türlü baskı ve teröre rağmen Kürdistan halkları tarafından yakıldı. Çok iyi hatırlıyorum 1950’li yılların sonlarında Diyarbekir Maarif Kolejinin orta kısmında okurken 20 Mart’ı 21 Mart’a bağlayan gece Diyarbekir’in tarihi surlarının burçlarında ateş yakılırdı. Yakılan ateşler tüm Diyarbekir’den görülürdü. Şehit babama sorduğumda 21 Mart bizim milli bayramımızdır, onun için Diyarbekir’in burçlarında ateş yakılıyor demişti.

1956 yılında Kürt aydınları ve gençleri Newroz’u Siverek Hachıdır çayında kutlamışlardı. Araların-da babam, Apê Musa, Apê Canip Yıldırım, Abdurrahman Efem Dolak, Av.Edip Altınakar, Dr.Yusuf Azizoğlu, Eczacı Ekrem Uğurlu, merhum amcam Bekir Bucak, merhum öğretmen Ali Sonduk, Zülküf Karahan, Sadık Eren, Siverek ve civarından isimlerini hatırlamadığım gençler katılmışlar. Devlet aralarına ajan olarak benim ilkokul hocam M.Emin Fetttahlıgil’i de katmış. 2015 yılının Aralık ayında M.Emin Fetttahlıgil bana anlattı. Newroz kutlandıktan sonra devlet kendisinden bilgi isteyince” insanlar piknik yapıp şarkı söyleyip eğlendiler deyince” yetkililerden sende onlardansın diye zılgıt yemiş.

Yine Siverek’te avukatlık yaptığım yıllarda 1978 yılının Newrozunda Siverek kalesinde Rizgarici gençler tarafından lastik tekerler yakıldı. Sabaha kadar Rızgari, Kawa, DDKD fraksiyonuna mensup gençler Siverek caddelerinde lastik yakıp “Bijî Newroz, Bijî Kürdistan“ sloganlarını attılar. Yine sabaha kadar silahlar atıldı. 1979 olaylarının habercisiydi bu silah sesleri. Sabahleyin kamu görevlileri bir gece önce neyin kutlandığını araştırıyorlardı.

1982 yılının 21 Mart gecesi çağdaş Kawa Mazlum Doğan yaktığı üç kibrit çöpü ile Diyarbekir zindanında teslimiyeti ve insanlık dışı uygulamaları protesto etmek için kendi canına kıyıyordu. Onun yaktığı ateş sekiz yıl sonra Savur’da şehit düşen sekiz gerilla cenazesinden ikisinin Nisebîn’de defnedilmesi sırasında çıkan olaylarla Serhildana dönüştü. Serhildanlar 1990 yılının Newrozunda ilk önce Cizre sonrada sırası ile Silopi, Diyarbekir ve diğer Kürt şehirlerine yayıldı. Kürt özgürlük mücadelesinin gelişimi ile birlikte Newroz Kürdistan’da kitlesel olarak kutlanmaya başlandı.

1991 yılında Newroz daha bir kitlesel olarak kutlandı. O yıl Diyarbekir Tıp Fakültesi öğrencisi Zekiye Alkan kendisini Diyarbekir surlarında yakarak sömürgeciliği, zulmü, asimilasyonu protesto etmişti.

1992 Newroz’u kıyamet günü olmuştu Kürdistanlılar için. Her tarafta kitlesel direnişler olmuş, TC güvenlik güçleri orantısız silah kullanarak Cizre, Nisebîn, Silopi, Şırnak başta olmak üzere Kürdistan’ın muhtelif yerleşim birimlerinde yüzlerce sivil Kürdü katletmiş şehirleri harabeye çevirmişti. İzmir Kadifekale’de Mardınlı bir genç kız Rahşan Demirel Kürdistan’daki vahşeti protesto için kendisini yakarak şehit düşmüştü.

1994 Newrozundan sonra Newroz’un kitlesel kutlanmasını önleyemeyeceğini farkeden derin devlet bu seferde Newroz’un içini boşaltma gayretine girdi. Ancak başarılı olamadı. Yine o yıl Ronahi ve Berivan Almanya’da Newroz’un yasaklanmasını protesto etmek için Mannheim’da bir ormanda bedenlerini ateşe vererek şehit oldular.

2013 Newrozunda sayın Öcalan’ın mektubu Kürtçe ve Türkçe olarak Newroz alanında okunurken milyonlarca Kürdistanlı ve Türkiye halkları nefeslerini tutmuşlardı. Yeni bir sürecin ilk adımı atılıyordu. Üç yıl süren süreç Dolmabahçe ittifakının başkanlık ve kişisel hırslar yüzünden devrilmesi ile sona erdi. Kürdistan ve Türkiye Newroz’u yine ölüm, endişe, siyasi soykırım, baskı ve terörle karşılıyor. Newrozları barış içerisinde kutlayabilmek için direnişi ve 16 Nisan’da yapılacak referandumda hayır oylarını yükseltmek için daha çok çalışmak zorundayız. Hepinizin Newroz’u kutlu olsun, barışa, dostluğa, çoğulcu demokrasiye vesile olsun.

KÜRDİSTAN TARİHİNDE BU HAFTA: 

*  21 Mart 1937’de Pax ve Kalmut nahiyelerini birbirine bağlayan köprünün yakılması ve jandarma karakoluna baskın düzenlenmesi ile Dersim Kürt Milli Harekatı başladı.

* 21 Mart 1982’de Mazlum Doğan ‘’Berxwedan jiyan e’’ şiarı ile Diyarbakır Cezaevi’nde Newroz ateşini yakarak şehit düştü.

* 21 Mart 1985’de ERNK kuruldu.

* 21 Mart 1991’de Zekiye Alkan Diyarbekir surlarında bedenini ateşe vererek Kürtlere yönelik baskıları protesto etti.

* 21 Mart 1992’de Rahşan Demirel Kürt halkına yönelik baskılara karşı Kadifekale’de bedenini ateşe verdi. 

* 22 Mart 1994’te Bedriye Taş (Ronahî) ve Nilgün Yıldırım (Bêrîvan) Almanya’da Newroz’un yasaklanmasını protesto etmek için Mannheim’da bedenlerini ateşe verdi. 

* 23 Mart 1960’da büyük Kürt alimi ve filozofu Bediüzaman Melê Seidê Kurdî Urfa’da yaşamını yitirdi.

* Kontrgerilla tarafından kaçırılan KUM Meclisi üyesi Mehmet Şen’in cenazesi Nizip’te bulundu. Şen, köyü olan Birecik’e bağlı Ayran köyünde toprağa verildi.

Yazarın diğer yazıları