Nurî Dêrsimî –II-

Nurî Dêrsimî û hevalê ey, 1919 ra hata 1921 serba xoserîye, xoverdayîş de ca gureto. Dewlete nîyado ke nînan de bas nêbeno, na gêyîm sîvîlan ser o hêrîş kerdo. Çi hêf ke xoverdayîşî, hem pêrodayîşê aşîran, hem hurenayîşê mezheban, hem kî seveta jubîn rê poşt nêvejîyayîş, zefer nêdîyê. Nurî Dêrsimî no xoverdayîş de lacê xo Alî kî kerdo vîndî. 

Guman çîn o ke nê xoverdayîşan de xezevtulayêna dewlete reyna vejîya orte. Xezevtulayêna nîyanêne ser o, kes qe(qet) çîyê besenêkerdo bivirazo. Çike leşkerê dewlete ra Osmano Leng û Nureddîno Hêrdîsinî; doman, kokim, cênî nêvatê kam ke amo ver pêro qirrkerdê. Kamjî dewê alewîyê kirmancan ke vejîye ver, pêro vêsnê. Oomo kirmancîye ebe tifongan û pîştoyan, verê bombayan de zaf xoverdayîşê pîlî ardê meydan, hama oncîa kî(zî) qirrbîyayîşan ra nêxeleşîyê. 

Verê Nurî Dêrsimî de ju(yew) çare bîyo, o kî Dêrsim. 20ê gulane 1920 de xo eşto bextê Dêrsimî. Alîşêr, Zerîfa û Sey Riza ra pîya Dêrsim de gurîyê. ‘Têserê Sorê Rojhelat’ û ‘Qanûno Tuncelî’ ra dima miradê dewlete çik bîyo ê rind kewtê ser. Nurî Dêrsimî jêde bextîyar nêbîyo, çike hem mesela Dêrsimî baro de  giran bîya, hem kî cênîya ey Selvîye peyde menda. 25ê hezîrane 1993 de Nesîmî Aday, Rojnameya Gundemî de  Meletîye ra Xatun Xanime deyin ju cênike ra qal keno. Nurî Dêrsimî na cênike de kî zewejîyo vano, hama no zobîna cawan jêde ca nêgureto. Nurî Dêrsimî, Dêrsim de 6 serre mendo. Ê serran de aşîre kî pêrodayîş de bîyê, waşto ke ortê înan de haştîye rono. Hama dewlete jê waxto verên rehet nêverdo, mefin kerdo Xarpet de dewa Holvenkî. Na dewe de bineçim de pêgureto. 

Nurî Dêrsimî oncîa kî Dêrsim ra alaqa xo nêbirna. Sey Riza ve Alîşêr ra xeberdar bîyo. 1937 de qirrimê Dêrsimî ke dest pêkerîyo, waşto ke dîna xeberdar bikero. Na sevet ra 20ê gaware(payîza peyêne) 1937 de Cenevre rê –katîbêna miletêjubîyayî- mektube rusna. Na mektube, rêça bêçika rayberê aşîran ra more kerda. Waxtê qirriman de dewlete çêyê Dêrsimî ra 12 serre de ju çêneke û 3 birayê Nurî Dêrsimî qirrkerdê. Dêrsimî, nîyado ke dîna ra veng nêvejîno, waşto ke welatê teberan de çimê dîna rakero. Raver waşto ke şêro Ewropa, hama besenêkerdo. O kî 11ê êlule 1937 de şîyo Surîya. Surîya de qirrimanê Dêrsimî ser o zaf gurîyo, hama sevetê verê cengo diyinê dîna ra, vengê xo jêde kesî nêresno. Surîya de Ferîda Xanime de zewejîyo, hama na zewez ra domanê xo nêbîyê. Surîya ra 1938 de şîyo Urdun. Uca welatîjêna Tirkîya ra vejîyo û welatîjêna Surîya qewul kerda. Serekkomarê Tirkîya Îsmet Înonu, gerê Nurî Dêrsimî ke kerdo, uca de kî jêde nêmendo. 1940 de peyser amo Surîya. Tayê waxtî qaymeqamên, dima baytarên viraşta, hama 1950 de no kar ra kî serba qomînîstên veto. Nurî Dêrsimî nîyado ke reet nêdanê, xo rê ju cite gureta, citkarên ra cuyayîşê xo rê dewam kerdo.

Nurî Dêrsimî welatîj bîyo, hata merdena xo dawa xora nêqirfîyo. Hata peynîya cuyayîşê xo, welatê kurdan de jubîyayîş ser o gurîyo. Tornê ey kî ewro dawa ey ser o sîyaset kenê. Nurî Dêrsimî teyna sîyasetkar nêbîyo, hete ra kî nustox, sayîr û roşnvîr bîyo. “Tarîxê Kurdîstanî de Dêrsim” û “Vîramayîşê mi”, deyin di kitabê xo kî estê. Nurî Dêrsimî 22ê temmuze (amnona wertêye) de Xalep de şîyo heqîya xo. Meyîtê Dêrsimî, Afrîn de wedardîyo. Nusteyê xo ju parçe şîîrê ey ra biqedenî: 

Ez rae ramen…

Ez rae ramen 

zerqê fejîrî rê qaytken

Kilama xoserîye vatene ra

Zirçen sare wederdayîş  ra

Ez rae ramen. Ezo rae ramen.

Ezo rae ramen…

Yazarın diğer yazıları

    None Found