Ortaklaşma

Son dönem Hong Kong’da başlayarak dünyanın farklı coğrafyalarında farklı saiklerle de olsa halklar sokağa döküldü. İster istemez bu gelişme birçok insanda yeni bir dünya yaratma olasılığının umudunu doğurduğu gibi bütün bu hareketlenmenin nasıl ortaklaştırabileceği sorusunu da gündeme getiriyor.

Bu hareketlenmelerin çoğunda yani Lübnan, Azerbaycan, Sırbistan (şimdi biraz sönümlese de) Fransa (Sarı Yelekliler), Haiti, Honduras, Kolombiya, Ekvador, Uruguay, Şili… mevcut neoliberal politikalara ve buna çoğunlukla eşlik eden 3Y diye tanımlayabileceğimiz yoksulluk, yolsuzluk ve yozlaşmaya itiraz var. Bu ülkelerin tamamında elbette bu politikaların uygulanması halktan itirazlarla karşılaşıyor ve iktidarlar şu ya da bu ölçüde devlet terörünü uygulamaktan imtina etmiyorlar. Burada belirtmeden geçmeyeyim Haiti ve Honduras gibi ülkelerdeki direnişler maalesef uluslararası basında yer almıyor. Yer alanlar da aslında uluslararası kapitalizm bu olanları nasıl göstermek istiyorsa o manada “yer” bulabiliyor.

Bu yazıda özellikle Şili’deki direniş üzerinden Güney Amerika’daki gelişmelere kısaca da olsa biraz yakından bakmaya çalışacağım. Şili’de bugün direnişçilerin odağında Pinochet diktasıyla birlikte uygulamaya konulan sadece ekonomik politikalar değil bir bütün geçmişle hesaplaşma var. Daha doğrusu sokaklardaki halk hareketi Ekvador’da yapılan türden bir uzlaşmanın sonuç vermeyeceğini görüyor. Bu yüzden en azından Devlet Başkanı Sebastián Piñera ve kabine üyelerinin yargılanması gerektiğini ifade ediyorlar. Pinochet sonrası sosyal demokrat iktidarların “geçmişle hesaplamayı” geçiştirme girişimleri/bu işe cesaret edememeleri bugün sorunun ağırlaşmasında önemli bir rol oynuyor. Bu bahiste Brezilya ve Uruguay da aynı kapsamda sayılabilir. Devlet aygıtı içinde hala diktatörlük döneminin kalıntıları önemli bir yer tutuyor ve bugün pervasızca halka saldırabiliyorlar.

Buradaki halk hareketinin bir diğer önemli başlığı ise Mapuche ve Rapa Nui halklarıyla simgelenen yerlilerin özerklik talebi. Bu aynı zamanda önemli ölçüde görmezden gelinen 500 yıllık beyaz istilacılığıyla da hesaplaşmanın bir manivelası. Bugün en azından sokakta insanlar yaşadıkları sorunların çözümünde bir öncelik sonralık ilişkisi kurmuyor. Yerli halkların yok sayılması elbette kökü daha derinde bir sorun olsa da bugün herkesi hedef alan neoliberal terörü al aşağı etmeyi isterken yerlilerin haklarının da tanınmasını önlerine koyuyorlar…

Bütün bu hareketlenmelerden neler öğrenebiliriz? Örneğin Şili ve Ekvador’dan geniş bir coğrafyaya yayılmış toplumun belli hedefler etrafında yani akıllıca çizilmiş bir strateji ile nasıl etkili bir güce dönüştüğünü, aynı zamanda meşruiyeti kaybetmeden kendimizi aktif bir biçimde nasıl savunabileceğimizi de öğrenebiliriz. Bir diğer öğrenebileceğimiz şey ise iktidarların yapabilecekleri. Ekvador örneğinde görüldüğü üzere Moreno talepleri kabul ediyormuş gibi yaparak biraz geri çekildi, fakat sonrası “ele başı” diye nitelenen kişilere karşı tutuklamalara başladı. Şili’de ise yatıştırma hesabı “yeni” bir kabine atandı. Ayrıca düşmanın yapabileceklerinin özellikle Şili’de sınırı gözükmüyor maalesef. Sadece çocukların şimdiye başına gelenleri dile getirsem sanırım yeter: 43 çocuk polis-asker saldırısıyla yaralanmış, 240 çocuk ise tutuklanmış….

Önümüzdeki zaman diliminde Bolsonaro’nun Brezilya’sı patlamayı bekliyor. Cunta vari bir yönetim anlayışına sahip olan Brezilya’da olası kalkışmanın çok daha kanlı olacağını söylemek için sanırım kahin olmaya gerek yok. Uruguay’daki seçimleri her ne kadar sosyal demokrat Frente Amplio önde bitirse de burada da yönetimdeki ağırlığını kaybetmemiş cuntacı kesimlerin ülkenin başına yeni belalar açacağı şimdiden söylenebilir.

Sonuç? Direnişler genişleme eğilimi göstermekle birlikte bir alternatifi, bir ütopyayı önermekten uzak. Belki de mesele burada kitleniyor ve birbirimizden öğrenerek, ortaklaşarak yeni bir dünya tarif etmenin yolunu bulmamız şart. TC’nin Rojava’yı işgal harekatı karşısında dünya halklarının tepkisi, duygudaşlığı bu yeni ortaklaşmanın mümkün olabileceğini gösteriyor…

Yazarın diğer yazıları