OYAK’la ne işin var?

Erken seçim olması durumunda Boris mi Başbakan olur Jeremy mi tartışmaların arasından sıyrılıp öne çıkan bir haber, yakinen hepimizi ilgilendiriyor. Türkiye’de demir çelik sektörünü elinde tutan OYAK (Ordu Yardımlaşma Kurumu), 150 yıllık İngiliz çelik şirketi olan British Steel’i satın almak için ön anlaşma yaptı. Bu haber Türk gazetelerine bir gurur emsali olarak yansırken İngiliz gazetelerinde bir utanç haberi olarak yer aldı. İki şirketin arasında ticari ilişki hep mevcuttu. İstanbul Havaalanında bile British Steel’in ürünleri kullanılmıştı. Şirket bir kaç aydır finansal zorluluklardan dolayı satışa çıkartılmıştı ve dünya genelinde 80’e yalın çelik üreticisi British Steel’e talip oldu. 2 aylık zorlu bir müzakere süreci sonunda OYAK rakiplerini geçerek British Steel’in potansiyel alıcısı olmaya hak kazandı. Türkiye için bir başarı gibi görünse de İngiliz medyası bu satışın ne anlama geldiğine dikkatleri çekerek İngiltere’nin düştüğü duruma dikkatleri çekiyor.

Türkiye’nin en mesleki emeklilik fonu olan OYAK’ın Türk ordusu ile birebir ilintili olduğu gerçeği konusunda İngiliz halkı çok güzel uyarıldı. Tabi dinleyene. OYAK, 1960 darbesinin ardından kısa bir süre sonra kurulan askeri emeklilik fonu gibi görünse de pek öyle değil. Sahip olduğu imtiyazlar sayesinde kısa bir sürede dev bir şirkete dönüştü. Yani ordu siyasal erkini finansal alanda da göstermiş oldu. En büyük ekonomik krizleri bile değil zararla kazançlarla atlattı. Örneğin 2001 krizi. OYAK karla kapattı o seneyi. 15 milyar Sterlinlik mal varlığıyla da Türkiye’nin en büyük emeklilik fonu.

Aslında kısaca şöyle söyleyelim: OYAK, Türkiye’nin en büyük 3. şirketi. Peki bu kadar varlığa nasıl sahip oldu? Araba üretiminden enerji ve finansa kadar çok geniş sektörlerde büyük yatırım imparatoru söylemek yanlış olmaz. Oyakbank, Axa-Oyak Holding, Oyak Yatırım Menkul Değerler, Oyak Enerji, Adana Çimento, Bolu Çimento, Oyak Beton, Tukaş, Oytaş, Oyak İnşaat, Oyak Turizm ve daha daha niceleri, saymakla bitmez.

OYAK Kanunun 37. Maddesinde şu yazar: “Kurumun her çeşit malları ile gelir ve alacakları, devlet malları hak ve rüçhanlığını haizdir. Bunlara karşı suç işleyenler, devlet mallarına suç işleyenler gibi takibata tutulur.” Orduyla kanunla ekonomiyi hizaya çeken bir kanun silsilesi. Devlete ait topraklarda askeri kışla yapacağım diye izin alıp özel konutlar yapmış bir kurum aynı zamanda kendileri.

BBC’in breaking news olarak verdiği haberle izleyicide oluşan fikir şu oldu: Peki durum bu ise İngiltere’nin böyle bir şirketle ne işi var? Dünya’da sadece iki ülke orduya sahip: biri Guatemala diğeri Türkiye. Hadi Türkiye’nin ne olduğunu biliyoruz, ordu ile ilintili bir şirketin alt emrine giren bir İngiltere bu durumda ne oluyor? Boris Johnson’ın hükümetin başında olduğu ne kadar da belli. Bu daha bir başlangıç.

Yazarın diğer yazıları