Ozan Şahturna

Türkülerin Anası, sazın ve sözün usta yorumcusu toplumsal mücadelenin öncülerinden Şahturna, gözlerini ameliyat ettirmek isteyen babasına “Göze değil, saza ihtiyacım var” diyerek, müziğe olan tutkusunu ifade eder.

Hıdır ATEŞ

Henüz 20’li yaşlarda iken zulüm, işkence ve hapisle tanıştı. 12 Eylül faşizmi döneminde 5 yıl hapis yattı. Hapishane hücresinde Türkiye Devrimci Hareketi öncülerinden İbrahim Kaypakkaya ile duvar duvara olduğunu ve işkence seslerini dinlediğini dile getirdi. Yurt içi ve uluslarası platformlarda demokrasi, özgürlük, eşitlik ve insan hakları için yapılan toplumsal aktivitelerin en önünde yer aldı.

Türkülerin Anası, sazın ve sözün usta yorumcusu toplumsal mücadelenin öncülerinden Aşık Şahturna’dır bahsettiğimiz. Maraş Sinemilli kökenli Aşık Şahturna, 1950 yılında Sivas’ın Gürün ilçesi, Kaynarca Köyü doğumlu. Çiçek-kızamık hastalığından ötürü gözlerini kaybetti. Arıların, kuşların ve doğanın tüm seslerinden ilham aldığını söyleyerek müzikle ikrar oldu. Baskılardan ötürü yurt dışına çıktı. Ozan Şiar ile evlenen Ozan Şahturna’nın Şafak ve Şirin adlı iki kızı var. Halen Berlin’de yaşıyor.

‘Göz değil saz istiyorum’

Çocuk yaşlardayken babasının gözlerini ameliyat ettirmek istemesine; ‘Ben göz değil, saz istiyorum!’ diye karşılık vererek, müzik tutkusunu dile getirir. Bu söz, sanatsal yaşamında vardığı üretkenliğin ve başarının anahtar cümlesi olur.

10 yaşında saz çalmaya ve deyiş söylemeye başlayan Şahturna, 15 yaşında kendi yapıtı olan ilk plağıyla üne kavuşur. O artık bir Halk Ozanı’dır.

Halk Ozanı Şahturna, müzik çalışmalarıyla birlikte yoğun bir sosyal ve eğitimsel çalışmalar dönemi yaşar. Ankara Körler Okulu’ndan diploma alır. 1974 yılında Ankara Eğitim Tiyatrosu’nda, Hizmet-İş Sendikası’nda; 1977-78 arası Ankara Belediyesi’nde çalışır. Bu yönlü faaliyetlerine yurt dışında da devam eder. 1981-88 arasında Almanya’da Meslek Okulu ve Almanca Lisan Okulu’na gider ve sertifikalarını alır.

Baskılar, yasaklamalar

Plakları yasaklandığı için Aşık Mah Turna ismiyle çıkardı. Yurtdışına çıktıktan sonra vatandaşlıktan atıldı ve mal varlığına el konuldu. Alman vatandaşlığına geçen Ozan Şahturna; 1993’te yeniden vatandaşlığa alındı. Vatandaşlığa alındıktan sonra gittiği Türkiye’de bir konuşmasından ötürü yine tutuklandı. Kamuoyunun baskısıyla serbest bırakıldı. Bir röportajında; “Kendileri tekrar vatandaşlığa aldılar. Ama yaşadığım işkence ve acıların hesabını kimse vermedi. Devlet bana bir özür borçlu” dedi. Acılarla yoğrulmuş, döneminin tüm zulmüne tanıklık yapmış zaman diliminde, direnişçi kişiliğiyle birçok ilke imza atarak üretmeye devam etti.

Sanatçı ve yazarlıkla sınırlı kalmayan Ozan Şahturna, aydın, devrimci ve kadın kimliği ile eşitlik, özgürlük ve demokrasi mücadelesine; ilkeli duruşu ile emek kattı. Avrupa’da da ayrımcılığa, hak ihlallerine ve anti-demokratik uygulamalara karşı büyük çıkış ve eylemleriyle tavır aldı.

11 Aralık 2011 tarihinde yönetmen ve yazar Ozan Şiar ile TBMM’de yaptıkları basın toplantısında, Türkiye’de faşist dikta rejimlerinin mağdurları adına cuntacıların hesap vermesini talep etti. 8 Aralık 2011’de Ankara Adliyesi’ne dosya sunarak faşist cuntacılara yönelik suç duyurusunda bulundu.

‘Yolumuza döşenen dikenli tellere inat’

70’li yıllara doğru lise öğrencisi iken Elazığ’da ilk konserini severek izlediğim Ozan Şahturna’nın ‘Muhterem sadık erenler’ deyişi hala hafızamda dipdiri duruyor. Sazına, sözüne ve özüne zeval olmasın Ozan Şahturna!

Ülkede yaşanan süreç somutunda; hak ve özgürlükler mücadelesinde devrimci sanatçıların rol ve misyonları yaşamsaldır. Tüm faşist baskı, zulüm,yasaklama ve tehditlere karşın çizgisinden ve duruşundan  taviz vermeyen Halk Ozanı Şahturna ve yazar/sanatçı Ozan Şiar; ‘Yolumuza döşenen dikenli tellere rağmen düşmana inat devam edeceğiz!’ diyor.

700 üzerinde esere imza attı

Acı ve zorluklarla geçen sanat yaşamında devasa bir üretkenliğe ulaşan Ozan Şahturna, 700 üzerinde esere imza attı. Eşi Ozan Şiar’ın yanı sıra Aşık Daimi, Aşık Veysel, Rıza Aslandoğan ve Hacı Taşan ile plak ve albüm çıkardı. Yazdığı ve seslendirdiği yapıtlar ülkede ve ülke dışında yayınlandı. Newyork, Colombiya ve Frei üniversitelerinde bilimsel tezlere konu oldu. Dünya çapında pek çok sanatçı ve yazarla aktiviteleri, konser ve televizyon programları yayınlandı. Çeşitli yayınlara makaleler yazdı. Birçok ülkede panel, konferans ve söyleşilere katıldı.

Almanya Köln Arena’da yapılan ve Guinees Rekorlar Kitabına giren ‘Bin Yılın Türküsü’ (13 Mayıs 2000) ve ‘Kadının Türküsü’ (2004) organizasyonlarına onur konuğu olarak davet edildi.

2014’te Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi’nin ev sahipliğinde düzenlenen ‘İnançta, Toplumsal Yaşamda ve Alevilikte Kadın’ konulu konferansta; ‘Türkiye’de Politik Müzik ve Alevi Kadın Ozanlar: Bir Politik Figür Olarak Aşık Şahturna’ başlıklı sunuma konu oldu.

2018 yılında Berlin Märkisches Müzesi’nin bir bölümünde bir süre Ozan Şahturna ve Ozan ismiyle dergi düzenlendi.

Müzik albümlerinden örnekler

  • İnsanlık
  • Halk Düşmanları
  • Kanlı Maraş
  • Mutsuz İnsanlar
  • Özel Albüm (Hey Ankara)
  • Acılar Birgün Bal Olur
  • Barış Anaları
  • Ay Bizlere Şahit Oldu
  • Klasikler
  • Gün Güneşle Kucaklaşacak
  • Yolunda Köprü Olsam,
  • Güneşle Vurun Beni
  • Ayrılık/Gurbet Acısı

Kitapları

  • Şahturna Ağdaşan (Şah Turna), Şakıyan Turna, Can Yayınları, İstanbul, 1998.
  • Şahturna, Ozan Şiar, Güneşi Kucaklayanlar –İnadına Sevdamız, Şafak Yayın, Berlin, 2004.
  • Şahturna-Şahkız, Aşık İhsani Berfin Yayınları, İstanbul, 2006.

Ödüller ve seçkiler

  • Ankara Hüseyin Gazi Vakfı Ozanlık Geleneği Onur Ödülü
  • Uluslararası Dostluk, Barış ve Özgürlük Ödülü
  • Kanada Alevi Kültür Merkezi tarafından Dünya Emekçi Kadınlar Günü’nde yılın Avrupa Kadınlar Halk Ozanı seçildi.
  • Almanya Köln Arena’da yapılan ve Guinnes Rekorlar Kitabına giren ‘Bin Yılın Türküsü’ (13 Mayıs 2000) ve ‘Kadının Türküsü’ adlı organizasyonlara şeref konuğu olarak eserleriyle yer aldı.
  • 2005 yılında İstanbul’da Yüzyılın Buluşması’nda Toplumsal Barış Ödülü.
  • 2011 Hacı Bektaş Kültür Derneği tarafından Uluslararası Halk Ozanları Buluşması Onur Plaketi

Yazarın diğer yazıları

    None Found