Senatörler CAATSA’nın uygulanmasını istiyor

ABD’li iki senatör, S-400’leri aldığı için Türkiye’ye CAATSA yaptırımlarının uygulanmasını isteyen bir karar tasarısı sundu. ABD’li asker ve diplomatlar, S-400’lerle birlikte Türkiye’nin NATO içinde önemli bir krize neden olduğunu belirtiyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın çelişkili açıklamalarına rağmen hem kendi partisi Cumhuriyetçiler, hem de muhalefetteki Demokratlar, Türkiye’ye Rusya’dan satın aldığı S-400’ler için ‘CAATSA’yaptırımlarının tam uygulanmasını istiyor.

Reuters’ın geçtiği bir habere göre ABD’de Cumhuriyetçi Senatörler Rick Scott ve Todd Young ABD Senatosu’na Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın alan Türkiye’ye yaptırım uygulanması için çağrıda bulunduğu bir karar tasarısı sundu.

ABD’nin tüm itirazlarına rağmen, Türkiye’nin satın aldığı S-400 füzeleri 12 Temmuz’da Ankara’daki Mürted Havaalanı’na uçaklarla getirilmişti. 17 Temmuz’da ise ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), Türkiye’ye F-35 yeni nesil savaş uçaklarının verilmeyeceğini duyurarak Türkiye’yi F-35 programından çıkartmıştı. Pentagon’un açıklamalarının ardından gözler Trump’ın devreye koyacağı “Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etme Yasası’na (CAATSA)” çevrilmişken, önceki gün Donald Trump’tan birbiriyle çelişkili açıklamalar gelmişti.
Donald Trump, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemleri satın almasıyla ilgili olarak, “şu anda yaptırımlara bakmadığını” söyledi. Ancak kısa süre sonra bir açıklama daha yapan Trump, bu kez “Ne yapacağımızı göreceğiz. Bunları henüz duyurmadık” demişti.

Trump sürekli çelişkili ifadeler kullansa da, ya da görüntüde Türkiye’yi yaptırımlar dışında tutmak istiyormuş gibi davransa da, ABD’de hakim düşünce Trump’ın CAATSA’yı bir an önce devreye koyması yönünde. ABD Kongresi’nde hem kendi partisi olan Cumhuriyetçiler hem de Demokratlar tarafından bu düşünce hararetle savunuluyor. Nitekim dün Cumhuriyetçi senatörler Rick Scott ve Todd Young harekete geçerek, Trump’tan yükümlülüğünü yerine getirmesini istedi.

Dün Reuters’ın ele geçirdiği Scott ve Young’un karar tasarısında, Türkiye’nin S-400 hava savunma sistemini satın alması “ABD’nin güvenlik hakkına doğrudan ve büyük bir tehdit” olarak tanımlanıyor.

Karar tasarısının kabul edilmesi durumunda Türkiye’ye ‘ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etme Yasası (CAATSA) kapsamında belirlenen yaptırımların tamamen uygulanması’ öngörülüyor.

Karar tasarısında AKP’li Türk Cumhurbaşkanı R.Tayyip Erdağan’ı da “Ülkeyi otoriterliğe sürüklemek, insan hakları ihlalleri yapmakla” niteliyor ve Türkiye’nin “Radikal İslamcıla aynı safta yer alarak ABD’nin müttefiki İsrail’i tahrik ettiği” ifade ediliyor.

Menendez: F-35’lerin verilmemesi yeterli değil
Senatörler ayrıca Trump yönetimine “Rusya’nın oluşturduğu tehdidin değerlendirilmesi ve Türkiye’nin daimi NATO üyeliğinin gözden geçirilmesi için NATO’ya toplantı talebinde bulunması” çağrısı yapıyor.

Öte yandan ABD Senatosu’nun Dışilişkiler Komitesi’nden Demokrat Senatör Bob Menendez de, Türkiye’yi F-35 programından çıkarmanın yeterli olmadığını ifade etti. Yazılı açıklamasında Menendez, “Yasalar açıkça ‘Rusya’nın savunma ve istihbarat sektörleriyle ‘önemli işlemler yapanlar’ için cezalar öngörüyor, bu da açıkça S-400 sisteminin teslimatını da içerir” dedi.

Menendez ayrıca, Trump’ın CAATSA’yı uygulamayı reddetmesi durumunda ABD yönetimini Türkiye’ye yaptırım uygulamaya zorlayacak bir yasa tasarısı sunacağını söyledi. Sunulan önergede CAATSA yaptırımları daha önce de ABD Kongresi’nin açıklamalarında yer aldı. Türkiye’nin Rusya’dan S-400 satın almasının CAATSA’nın 231’inci maddesini ihlal edeceği belirtiliyor.

CAATSA nedir?
Kongre’nin 2017’de onayladığı CAATSA yasası, Rusya, İran ve Kuzey Kore’ye son dönemlerde uygulanan yaptırımların önünü açmıştı.

Eylül 2018’de ise ilk kez Çin’in Merkezi Askeri Komisyonu’nun Cihaz Geliştirme Departmanı’na karşı CAATSA altında dolaylı yaptırım uygulandı.

Trump’ın Kongre’nin baskısıyla 2017’de imzaladığı yasa, Rusya’nın Kırım’ı ilhak etmesi, Ukrayna’nın doğusundaki bağımsızlık yanlılarının desteklemesine karşı 2016’da Barack Obama döneminde uygulamaya konan yaptırımları güvence altına alıyor.

Yasa, ABD Başkanı’nın aralarında vize yasağı getirmek, ABD merkezli ithalat-ihracat bankasına (ABD Eximbank) erişimi engellemek, ABD finans kurumlarıyla işlemleri kısıtlamak ve ihracat ruhsatlarını iptal etmek gibi seçeneklerin olduğu 12 yaptırım maddesinden 5’ini seçmesini öngörüyor.

Ancak CAATSA, yaptırımlar için takvim oluşturulmasında belirleyici olmuyor, dolayısıyla ABD Başkanı Trump’ın yaptırımları süresiz erteleme yetkisi de bulunuyor.

NATO için ciddi bir sorun
Öte yandan Times gazetesine konuşan üst düzey Amerikalı yetkililer, S-400 krizi nedeniyle ABD’nin Türkiye’yi F-35 programından çıkarmanın doğru bir karar olduğunu ancak yaşanan krizin NATO için ciddi bir sorun olduğunu söyledi. Gazeteye konuşan eski üst düzey Pentagon yetkilisi ve ABD’nin eski Ankara Büyükelçisi Eric Edelman şunları söyledi: “ABD-Türkiye ilişkileri ciddi bir krize sürükleniyor, derin ve uzun sürecek bir kriz olacağından şüpheleniyorum. Türkiye bir süredir güvenilir bir NATO üyesi değildi ama yine de kötü müttefikleri dışlayacak bir mekanizma yok. Türkiye önemli bir ülke. Tam demokratik bir Türkiye, ABD ve NATO’nun güçlü bir müttefiki olabilir ve olmalıdır da.”

Trump’ın bağımsız danışmanlığını yapan eski Genelkurmay Başkanı Yardımcısı General Jack Keane, ABD’nin kararıyla ilgili Times’a şu açıklamayı yaptı: “ABD, Türkiye’ye F-35 satışını iptal etmekte halkı ama bu NATO için ciddi bir sorun oluşturuyor. S-400 sistemini satın almak, NATO’nun Rusya askeri sistemlerine karşı izlediği politikayı gerçekten tehlikeye atıyor ve bu kabul edilir bir durum değil. On yıllar boyunca NATO ülkeleri arasında böyle bir gerilim yaşamamıştık.”  WASHINGTON

Yazarın diğer yazıları

    None Found