Talan dewam keno

Pêrodayîşo ke aşma kanûne ya 2015 de mabênê YPS û YPS-JIN û quwetanê dewlete de dest pêkerdbî, pêro pîya 103 rojan domîyaybî û adara 2016 de hetê dewlete ra îzehetê ‘operasyonî qedîyayî’ amebî kerdiş. Labelê her çiqas ke qedexeyî ser ro 1 serre vîyart zî qeza de 6 taxê ke abluqa tede dewam kerdênê nêwedarya û bin nameyê ‘îstîmlaqkerdiş’ de talan dewam keno. Qezaya Sûrî ke wayîrê tarîxêko hezar serran a û hetê UNESCO ra kewtbî bin temînatî, vera rijnayîşê quwetanê dewlete de çi UNESCO û çi zî Heyetê Pawitişê Estena Kulturî ra ti tedbîrî nêameyî girewtiş. Awanîyê tarîxî ke bi kerrayan ameybî viraştiş amebî rijnayîş û enkazê ci zî Royê Dîcle ke qezaya Sûrî ver ra vîyarena de amebî rişnayîş. Qezaya ke bi ziqaqanê tengan, kîlîse, camî, xan û hemaman reyde ameyêne şinasnayîş, netîceyê rijnayîşî de nika erdî ra bîya yewe. Kamyonê ke enkazê rijnayîşî kirêşenî zî pêsero pêsero kewenî qeza û vejîyenî. Şaro ke ca û waranê kalikanê xo ra bi zorî ameyo vetiş zî bi kamyonan kiriştişê erjanê xo temaşe keno. Ziqaqê ke şonî taxanê qedexeyan bi blokê betoninan ameyî padayîş û polîsî zî 24 saet nê ziqaqan ver de nobete tepîşenî. Qezaya tarîxî bi halê xo yê nikayîn hepisxaneyo akerde maneno.  

Se ra 82 amey talan kerdiş

Badê ke hêrişê hêzê dewlete qedîyayî, hukmat 25ê adare de qerarê ‘ûmumîkerdişo leze’ girewt û Rojnameyo Fermî de weşana. Qerar tena seba 6 taxê ke tede pêrodayîşî ameyî cuyayîş sînordar nêmend, sera 82 yê qeza de ‘îstîmlaqkerdiş’ ame viraştiş. Bi nê qerarê gaspî 10 hezar û 846 awanîyî ameyî îstîmlaqkerdiş. Mîyanê nê cayê ke ameyî îstîmlaqkerdiş de cayê tarîxî yê sey Xana Hasan Paşa, Mînareya Çar Lingin, Kîlîseya Meryem Ana, awanîya Şaredarîya Sûr, Qesra Cemîlpaşayî, Kîlîseya Ermenî ya Surp Giragosî, Merkezê Kulturî yê Dîcle Firatî û Keyeyê Dengbêjan zî estbî. Nê îstîmlaqkerdiş cayê ke aydê AKPyîjanê de nêame kerdiş û no zî nîşan da ke îstîmlaqkerdiş goreyê kamcîn zîhnîyetî yeno kerdiş. Sey finak Abdurrahman Yakuto ke weçînayîşê 7ê Hezîrane de AKP ra bîbî namzedê parlamenterîye, erazîyê ci û cayê karî yê nê kesî beşdarê îstîmlaqkerdişî nêame kerdiş. Helbuke verê cu dormeyê nê plazayî heme kewtbî çarçeweya îstîmlaqkerdişî. 

Ma dê nêteriknî

Heqê zirarê welatîjan dayîş wa bimano, gaspkerdişê mal û milkê şarî bi deshezaran kesî mexdur kerd.  Taxa Dabanoglu de ziqaqê Suleyman Nazîfo ke qedexe ameybî wedarnayîş, ewja de Neze Sonmeza ke 70 serreyî ya û keyeyê aye destê aye ra yeno girewtiş, vana ‘domanîya mi nê keyeyî de vîyarto’ û qiseykerdişê xo wina domnena: “Dewlete wazena ma Sûr ra veja. Her het de qereqolî ronayî û wazenî ma ganê ma ra eciz bikerî. Keyeyanê ma gênî û herinda keyeyan de wazenî pere biderî ma. Ma qey pere herinda keyeyanê ma gêno? Ê se bikerî zî ma do nevêjyî. Eke vanî qey ma do bi pereyan bixapyî, şaşîye kenî. Tena seba şehîdanê xo bibo zî ma nê erdan nêteriknenî.”

Ma qebûl nêkerd

Arjîn Alinmaza 20 serreyî ke aye zî Taxa Dabanogluya qedexekerde de pîl bîya, vana ‘yê ke Sûr de cuyenî, heme sey keyeyêk î’ û qiseykerdişê xo wina domnena: “Senî ke veradayîşê keyeyî zehmetin o, veradayîşê Sûrî zî zehmetin o. Domanîya ma yena çinkerdiş. Keyeyê ma warê qedexekerde de yo. Ma nêzanî ke ewja de se beno. Keyeyê ma yê Sûr de hîra bî û keyeyanê tarîxî yê Sûrî ra yewe bî. Ma wazenî keye û ziqaqê xo bivînî.”

Alinmaze dewamê qiseykerdişê xo de wina vana: “Dewlete Sûrî seba rantî akerdo. Reyna seba ma yewna semtî ra keye pêşnîyaz kerdî la ma qebul nêkerd. Ê se kenî wa bikerî, ma do keyeyê xo nêteriknî.”

Hende bes o

Kadrî Aydino 62 serreyîyo ke sey ‘Apê Delû’ yeno silasnayiş zî dîyar keno ke ziqaqê ke domanî tede kayan kay bikerî nêmendî û wina vano: “Heme Sûrî rijnayî. Nika wazenî domananê ma bimusnê tiryakî. Dewlete tîya de domanan ganî ganî kişte. Ma bimirî zî, ma do hem vera rotoxê tiryakî û hem zî vera dewlete de têkoşînê xo bidomnî. Ma do Sûr nêteriknî. Hende canê ma girewtî, bes nêbî nika zî wazenî mal û milkê ma bigîrî. Reyna çim verdayî domanê ma yê ke sax mendî. Wazenî ke ma Sûr veng bikerî…”

‘Apê Delû’ va ‘hende zulmo ke ma dewlete ra dî, bes o’ û wina dewam kerd: “Mi wexto ke domanan ziqaqan de tope kay kerdêne, cigirîyaynê. Labelê nika êdî tope nîna sereyê mi nêkewena û no zî canê mi dejneno. Êdî ziqaqê ma ra boya bêvengîye û yê mergî yena. Boya sîlehanê dewlete girewto beden ma û keyeyanê ma. Ma serranê 90î de daxî hende zulm nêdî. Wa dewlete êdî Sûr biterikno. Hende bes o. Ma do nînan xo vîr ra nêkerî.”

Wazenê bi veyşanî ma terbîye bikerê

Neze Sonmez bi çekuyanê qerardarîyan vana ke aye wazena wa torinê aye zî Sûr de bicuyî û wina domnena: “Bi serran o wazenî ma bi veyşanî terbîye bikerî. Zafaneya kesê ke qezaya Sûr de cuyenî, feqîr î. Seba ke qezaya Sûrî pêşkêşî dewlemendan bikerî, wazenî ma tîya ra bivejî. Wa her kes bizano ke ma do Sûrî nêteriknî. Ez tîya de maya xo ra bîya û ez wazena tîya de bimira. Wazenî kulturê ma biqedênî. Ma sûrijî bîyî sey keyeyêk, wa ma yewbînan ra cîya nêkerî.” 

EYLUL JIYAN ANF / AMED


Yazarın diğer yazıları

    None Found