Türkiye kuzey doğu Suriye’de yeni bir cihadı körüklüyor – Anne SPECKHARD

9 Ekim’de Suriye Milli Ordusu (SMO) olarak adlandırdığı vekil güçlere dayanarak kuzey doğu Suriye’ye bir saldırı başlatan Türkiye, ABD Büyükelçisi William Roebuck (IŞİD Karşıtı Küresel Koalisyonun ABD Özel Temsilci Yardımcısı) tarafından savaş suçları işlemekle suçlanırken, bu cihatçıların Türkiye hesabına hareket edip etmediği tartışılıyor.

Türkiye geçen ay kuzey doğu Suriye’yi işgal ettiğinde, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, terör örgütünü dediği PKK’yi ortadan kaldırdığını iddia ediyordu. Ancak Türkiye’nin kuzey doğu Suriye’deki saldırısı, PKK’yi hedef alıyor gibi görünmüyor.

Türkiye, Suriye Demokratik Güçleri’ni (SDF) ve Kürt YPG’sini (Halk Savunma Birlikleri) tamamen ortadan kaldırmak istiyor gibi. Ancak SDF ve YPG, IŞİD’in bölgede yenilgiye uğratılmasında ABD’nin Suriye’deki en güçlü müttefiki ve SDF bunu yaparken 11 bin savaşçı kaybetti. SDF ayrıca, 70 bin IŞİD esirini tutuyor ve IŞİD’den geri alınan toprakları son birkaç yıldır oldukça demokratik ve barışçıl bir şekilde yönetiyor. Bunu yaparken bir yandan da, kendisine militan bularak bölgede saldırılar düzenlemeye devam eden IŞİD’in uyuyan hücrelerini bulup ortadan kaldırmayı sürdürüyor.

SDF’nin aksine Türkiye ise IŞİD tehdidini umursamadığını gösterir şekilde, IŞİD esirlerinin tutulduğu hapishanelerin ve kampların etrafını bombalayarak yüzlerce IŞİD militanının kaçmasına sebep oldu. Türkiye’nin bu davranışı, kimileri tarafından Bağdadi tarafından yapılan IŞİD esirlerini serbest bırakma çağrısına yanıt verdiği şeklinde yorumlandı.

Türkiye kuzey doğu Suriye’deki saldırısında, savaş sırasında Türkiye’ye sığınan Suriyelilerin yanı sıra, İdlib’den otobüslere doldurularak getirilenlerin bir karışımını kullanıyor. İki grup da Türkiye’nin emelleri uğruna savaşmaya istekli ve cihatçı düşünce ve eylemleri benimsiyor. Aslında, bu Türk destekli güçler arasında, bazıları eski IŞİD ve el Nusra üyesi olarak tespit edilmiş olan eski cihatçılar var ve en az daha önce oldukları kadar acımasız ve şiddet dolu görünüyorlar.

Türkiye’nin kullandığı esas grup olan SMO, Amerikalıların fazla güvenilmez olduklarına kanaat getirene dek bir dönem silahlandırıp desteklediği Özgür Suriye Ordusu (ÖSO) ile aynı fraksiyonları içeriyor[1]. ABD, IŞİD ve el Nusra’dan kopan bazı militanların ÖSO’ya katıldığını ve bazı ÖSO’luların da ABD’den aldıkları silahları cihatçılara sattığını öğrendikten sonra onları eğitmeyi ve donatmayı bırakmıştı.[2] Dolayısıyla, Türkiye’nin, sakalları, uzun saçları, eylemleri ve sloganları ile korkunç şekilde IŞİD’liye benzeyen bu grupları halen kullanıyor olması, Suriye’de yeni bir cihatçı hareketin doğuşuna dair sorulara neden oluyor. Ve bir NATO müttefiki olarak Türkiye, bu yeni militan cihatçılar ordusunu silahlandırarak, maaş vererek ve destekleyerek, Suriye’de ve belki de küresel olarak bir kez daha karşımıza çıkacak bir başka canavarı daha yaratıyor olabilir mi?

Kürtler etnik temizliği uğratılıyor

Türkiye’nin Mart 2018’de, eylem ve sözlerinden militan cihatçı oldukları belli olan gruplarla birlikte Efrîn’i ele geçirmesinden bu yana, bunu destekleyen kanıtlar birikiyor. 300 bin sivilin yerinden edildiği Mart 2018 Efrîn saldırısında, Türk destekli SMO militanlarının kendilerini Kürt savaşçıların ölü bedenlerini parçalarken kaydettikleri sayısız video ortaya çıktı. Bunlardan en rahatsız edici olanı, YPG savaşçısı Barin Kobani’nin ölü bedenini tekmeledikleri videoydu. Yüzsüz bir şekilde, Barin Kobani’nin ölü bedenindeki giysileri çıkardılar, ayaklarıyla göğsünü çiğnediler, onun çekici olup olmadığını tartıştılar. Aynı videoda birilerinin ona “dişi domuz” dediği ve “reziller, savaşmaya kadınları gönderiyorlar” sözleri duyulabiliyordu.[3] Bu video, Türk destekli bu çetelerin Efrîn’de kendi işledikleri suçları kayda aldığı birçok videodan yalnızca biri. SDF daha sonra ele geçirdiği bu unsurlardan bazılarının eski IŞİD üyesi olduğunu ortaya çıkardı.

Efrîn’de, Türklerin müttefiki olan güçlerin, Kürtçe konuşan dini bir azınlık olan Êzidileri zorla Müslüman yaptığı, köylerini işgal ettikten sonra ibadet yerlerini yıktığı da rapor ediliyor.[4] Bu da IŞİD’i anımsatıyor. Türkiye’de, Efrîn operasyonunun başlaması ardından bir hafta geçmemişken, TBMM sözcüsü ve AKP vekili İsmail Kahraman, operasyonu överek, “Bakın şimdi Afrin’deyiz, dün Fırat Kalkanı’ndaydık. Büyük devletiz. Cihat olmadıkça ilerleme olmaz, dik duramazsınız,” demişti.[5]

Kuzey doğu Suriye’ye saldırısında Türkiye şimdi de sözde “güvenli bölge” denilen alanlarda yerel Kürt nüfusunu etnik temizliğe tabi tutuyor ve Türk işgalini “felaket” olarak değerlendiren Büyükelçi Roebuck, Türkiye’nin desteğinde gerçekleşen şeyin, “ancak savaş suçları ve etnik temizlik olarak tanımlanabileceğini” belirtiyor ve Türk eylemlerinin ABD’nin IŞİD’i yenilgiye uğratma çabalarına zarar verdiğine işaret ediyor.[6]

Türk saldırısı, yalnızca bir ay geçmesine rağmen, şu ana kadar 160 bin sivilin yerinden olmasına neden oldu. Birçok Kürt ve Hıristiyan, bombardıman ve şiddetten kaçtı, 100’e yakın sivil öldürüldü. Bu siviller arasında, Suriye Gelecek Partisi’nin genel sekreteri Hevrin Khalaf da vardı. Khalaf, arabasında barışçıl bir şekilde seyahat ederken Türkiye’den gelen bir grup tarafından suikastla öldürüldü. En yakın arkadaşlarından birinin anlatımıyla, bu militanlar “Khalaf’ın arabasına saldırdılar, ona işkence ettiler, sert nesnelerle vurdular, bacaklarını kırdılar, saçı kafatasından ayrılana kadar saçından sürüklediler ve ardından annesi tarafından bile tanınmayacak ölçüde parçalanana dek bedenine ve yüzüne ateş ettiler.”[7]

‘Siz kafirleri öldürmeye geldik’

Benzer şekilde, şimdi, Türkiye’nin kuzey doğu işgalinde, Türk destekli cihatçılar yine işledikleri suçları kayda alıp yayınlıyorlar. Bunlardan bir tanesi, onları bir YPJ savaşçısının ölü bedenini çiğnerken, ona fahişe ve köpek derken gösteriyor.[8] Başka bir tanesinde tutsaklarını soğukkanlı bir şekilde tarıyorlar.[9] Bir başkasında ise cihatçı militanlar Arapça “Siz kafirleri öldürmeye geldik” diye bağırıyor. Tüm bu eylemler ve bunların filme alınıp yayınlanacak kadar gururla gerçekleştiriliyor olması, IŞİD’i korkutucu derecede anımsatıyor.

Gerçekten de, Türkiye yeni bir cihadı körüklüyor görünüyor. Ve bu cihat, Türkiye’nin 2018 Efrîn işgalinden hemen önce verilen bir fetva ile tamam hale geliyor. Efrîn’de ve şimdi de kuzey doğu Suriye’de olanları şeriata uyduran, sistematikleştiren, meşrulaştıran ve SDF’ye karşı cihadı öven bu fetva, Suriye İslam Konseyi tarafından verildi. 2014’te kurulduğunda, herkes bu konseyin Suriye’deki Sünni dini otoriteye karşı bir muhalefet platformu sağlayabileceğini ve IŞİD karşısında “ılımlılığın ve aklıselimin” sesi olabileceğini düşünmüştü.[10] Bu fetvaya bakarsak, pek de öyle görünmüyor.

Fetvada SDF “halkımıza ve ülkemize karşı savaşmış” bir düşman diye tanımlanıyor, Kuran’dan yapılan alıntılarla SDF’nin baskıcı bir unsur olarak şiddeti hakkettiği söyleniyor, SDF savaşçıları “dünyaya yozluğu yaymakla” suçlanıyor ve can, mal ve toprakları korumak adına onlara karşı cihat edilmesi gerektiği iddia ediliyor.

SDF ile savaşmanın Allah yolunda cihat etmek olduğunu iddia eden fetva, militan cihatçı ve terörist grupların hep yaptığı gibi, yine Kuran’dan alıntılarla devam ediyor. Ardından, tipik cihatçı tarzında, SDF’ye karşı savaşta ölenlerin şehit olacağını iddia ediyor ve SDF savaşçılarının tövbe etmedikleri sürece öldürülmesi gerektiğini söylüyor. Onlardan elde edileceklerin de helal ganimet olduğunu ekliyor.

Belki de en rahatsız edicisi, yakalanan SDF savaşçıları konusunda, fetvanın IŞİD ve diğer terör gruplarının kafa kesmeyi meşrulaştırmak için kullandığı bir ayete referans vermesi. Buna göre, yaralı SDF’liler bile öldürülebilir.

İlginç şekilde, Suriye İslam Konseyi’nin fetvası Türk ordusuna dair de ifadeler içeriyor: “Şeriat, bölücü SDF ile savaşta Türk devletiyle işbirliğini yasaklamaz.” Konseyin internet sitesinde Arapça ulaşılabilecek olan bu fetva[11], 14 Müslüman din adamı tarafından onaylanmış.

Fetvalar ve cihatçı şiddet

Militan cihatçıların şiddet eylemlerini fetvalar yoluyla meşrulaştırmayı sevdiğini biliyoruz. Burada olan şey de bu. El Kaide ve IŞİD gibi militan cihatçı hareketlerin Batıya tehdit arz ettiğini ve NATO müttefiki olan Türkiye tarafından desteklenmeyeceğini düşünüyoruz, ama gördüğümüz şey tam olarak bu.

Türkiye’nin Suriye’deki vekil savaşçıları militan cihatçı eylemlerde bulunuyorlar, yargısız infazlar gerçekleştiriyorlar, esirleri katlediyorlar ve kendilerini tüm bu insanlığa karşı suçları işlerken filme alıyor ve bununla gurur duyar gibi görünüyorlar. Ama fetvayı tercüme eden Suriyeli Ferhan Gaddo’nun da söylediği gibi: “Erdoğan’ın kendisi, Ekim 2019’da, Cuma namazında bir camide Kuran’dan alıntı yaparak ülkesinin Suriye’yi kafirlerden temizlediğini söylerken, bu fetvaya şaşırmalı mıyız?”

Dahası, Türkiye’nin yakın tarihte IŞİD’e olan desteğine, 40 bin cihatçının sınırlarından Suriye’ye akmasına izin vermesine, IŞİD emiri ile giriş çıkışları konusunda pazarlık yapmasına, IŞİD yaralılarını Türkiye’de tedavi etmesine ve hatta Fırat nehrinin seviyesini IŞİD’in Rakka’da kontrolü altında tuttuğu Takba barajında elektrik üretmesine imkân verecek kadar yüksek tutmasına baktığımızda,[12] Türkiye’nin NATO’dan ziyade militan cihatçılarla müttefik olduğu görülebilir.

Büyükelçi Roebuck’ün Dışişleri Bakanlığı’na notunda belirttiği üzere, ABD’nin Türkiye’nin bu şekilde davranmasına izin vererek sebep olduğu zarar çok büyük. Roebuck şöyle diyor: “Türkiye’nin desteklediği grupların/örgütlerin uyguladığı zulme ve yerel halkı yerinden etmesine dair kuzey doğu Suriye’den haberler geldikçe, ABD’nin itibarı zan altında kalacak ve kararımıza yönelik eleştiriler yükselecek. Çıkarlarımızı korumak, ABD’ye atfedilen suçu azaltmak ve Türklerin sivillere yönelik sorumluluklarını hatırlatmak için kamuoyuna açık ve özelden ama güçlü bir şekilde konuşmamız gerek.”[13]

***

[1] Özkizilcik, ÖMER (October 2019) United the Syrian Opposition: The Components of the National Army and the Implications of the Unification Analysis. SETA https://setav.org/en/assets/uploads/2019/10/A54En.pdf

[2] Balanche, Fabrice (August 2, 2017). The End of the CIA Program in Syria. Foreign Affairs. https://www.foreignaffairs.com/articles/syria/2017-08-02/end-cia-program-syria

[3] Brown, Daniel (February 5, 2018) Fighting in northwest Syria is in a tailspin, as Turkish forces shoot at fleeing civilians and mutilate US-backed forces. Business Insider.  https://www.businessinsider.com/conflict-in-syria-afrin-province-is-getting-more-dire-2018-2

[4] Cockburn, Patrick (April 18, 2018) Yazidis who suffered under ISIS face forced convertion to Islam amid fresh persecution in Afrin. https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/syria-yazidis-isis-islam-conversion-afrin-persecution-kurdish-a8310696.html

[5] Khalidi, Ari (January 27, 2018) Turkey Parliament Speaker calls offensive against Syria Kurds ‘jihad’. Kurdistan 24.  https://www.kurdistan24.net/en/news/1f4b98cc-3304-4f26-9bf1-015736d7c283

[6]The New York Times (November 7, 2019). Read the Memo by a U.S. Diplomat Criticizing Trump Policy on Syria and Turkey  https://www.nytimes.com/2019/11/07/us/politics/memo-syria-trump-turkey.html

[7] Al Hendi, Ahed (November 6, 2019). I Saw the Birth, and Bloody Death, of the Dream of Syrian Democracy. Foreign Policy.  https://foreignpolicy.com/2019/11/06/hevrin-khalaf-murder-syrian-revolution-jihadis/

[8] Rwanduzy, Mohammed (October 23, 2019 ‘This is one of your whores’: Turkey’s Syrian proxies desecrate corpse of female SDF fighter. Rudaw. https://www.rudaw.net/english/middleeast/syria/231020191

[9] Khadder, Kareem, Deaton, Jennifer & Sha (October 13, 2019) Kurdish politician and 10 others killed by ‘Turkish-backed militia’ in Syria, SDF claims, CNN https://www.cnn.com/2019/10/13/middleeast/syria-turkey-kurdish-politician-intl/index.html

[10] Peirret, Thomas (May 13, 2014) The Syrian Islamic Council. Carnegie Middle East Center. https://carnegie-mec.org/diwan/55580

[11] The fatwa was translated by Syrian Farhan Gaddo.

[12] Speckhard, Anne & Shajkovci, Ardian (March 18, 2019) The ISIS Ambassador to Turkey.  Homeland Security Today.  https://www.hstoday.us/subject-matter-areas/terrorism-study/the-isis-ambassador-to-turkey/

[13]The New York Times (November 7, 2019). Read the Memo by a U.S. Diplomat Criticizing Trump Policy on Syria and Turkey https://www.nytimes.com/2019/11/07/us/politics/memo-syria-trump-turkey.html

* Kaynak: https://www.hstoday.us/subject-matter-areas/terrorism-study/is-turkey-fueling-a-new-jihad-in-northeast-syria/

Çeviri: Serap Güneş

Yazarın diğer yazıları

    None Found