2020 yılında bizi neler bekliyor?

Almanya’da her yıl olduğu gibi 1 Ocak 2020 tarihinden itibaren bir dizi değişiklikler yürürlüğe girdi. Gıda tüketiminde Nutri-Score dönemi başlarken, yıllık 6 bin kilowatt saatin üzerinde elektrik tüketen aileler Ocak 2020’den itibaren akıllı ölçü sistemi kurmak zorunda.

NİHAL BAYRAM / MAINZ

Almanya’da her yıl yenilenen yasa, yenilik, kural ve değişikler Almanya’da yaşayanların günlük yaşamı ve geleceğini doğrudan etkiliyor.

Söz konusu değişimlerin kimi eğitimi ilgilendiriyor, kimisi iş alanlarını bağlıyor; kimisi ise sağlık, seyahat, beslenme, tüketim ve üretimi etkiliyor. 2020 yılına girmemiz ile beraber bu yılda da yeni yasa ve kurallar, var olan düzenlemelerde değişiklikler ve her birimizin mutlaka kendi yaşamında karşı karşıya geleceği farklılıklar bizi bekliyor. Bunlardan bazılarını siz okurlarımız ile paylaşıyoruz.

1. ÜRETİM VE TÜKETİM

Plastik poşetlerin yasağı

2020 yılının ortaları için planlanan plastik poşet yasağı sadece plastik poşetler için gelmeyecek. Aynı zamanda “Bio” adı altında satılan kâğıt poşet çantalar için de geçerli olacak. Değişiklik 50 mikrometre kalınlığı olan ve meyve sebzeler için hazır bulunan ince poşetleri kapsamıyor. Bilim insanları buna ilişkin, ince poşetlerin kullanımı ve tüketiminin katbekat artacağını, tüketicilerin çok sayıda bez çanta ve benzeri taşıyıcı eşyalarını beraberinde getireceğini ve insanların ince plastik poşetleri daha fazla tüketeceğini uyarı niteliğinde açıkladı.

Uçuş vergileri arttı

Almanya Federal Hükümeti uçaklar aşırı derecede zehirli gaz salınımına neden oldukları için uçuş vergilerini arttırdı. Yolcuları 01 Nisan 2020’den itibaren satın aldıkları her bilet için Avrupa içerisindeki uçuşlar, yani 6 bin km altında olan uçuşlar için 7,50 Euro ve uzun uçuşlar, yani 6 bin km üzerinde olan uçuşlar için de 17 Euro ek vergi ödemek zorunda.

Tren fiyatlarında indirim

Almanya Federal Tren Birliği (Deutsche Bundesbahn) çevreye en az zarar veren toplu ulaşım aracı olan tren yolculuğuna teşvik etmek için tren biletlerinden alınan katma değer vergisi yüzde 19’dan yüzde 7’ye düşürdü. Buna göre vergilerdeki bu düşüş bilet fiyatlarına yansıtacak ve bilet fiyatlarında indirim yapılacak.

Otomobillere yeni karbondioksit seviyesi

Otomobiller için CO2 (karbondioksit) seviyeleri yeniden belirleniyor. 2020’den itibaren kilometre başına en fazla 95 g CO2 salınımı mümkün olacak. Bu da yaklaşık 3,6 litre dizel ve 4,1 litre benzin tüketimi anlamına geliyor. Bu yeni belirlenmenin temel nedeni sera gazı emisyonlarının yüzde 60’ının otomobillerden kaynaklanıyor olması.

Kasa fişi kesme ve alma mecburiyeti

Her alışveriş için, 1 Ocak 2020 tarihinden itibaren fiş kesme zorunluluğu geldi. Müşteriler her alışveriş için fiş kestirecek. Kesilen bu fişlerin müşteri tarafından alınmak zorunluluğu yok, fakat basılması zorunlu ve kontrole tabi. Bu değişikliğin temel hedefi yıllardır el altında yürütülen vergi kaçakçılığını ve kara parayı engellemek. Yenileme tüm elektronik kasalar için geçerli olacak. Bu yenileme sadece market, dükkân, tamirhane, küçük-büyük şirketler ve benzeri iş alanları için geçerli değil. Aynı zamanda fırınlardan, büfelerden (Kiosk), otobüsler içerisindeki bilet satışlarına, döner dükkanlarından dondurma satan kafeteryalara kadar geçerli sayılacak. Esnaflar, bu yenilik ile tonlarca kâğıdın fuzuli yere basılıp çöplere atılmasını doğaya yönelik büyük zarar olarak nitelendiriyor.

Askerlere tren seyahatleri ücretsiz

2020 yılından itibaren Almanya savunma ve askeri birimlerine bağlı askerler için Almanya genelinde yolcu taşıyan tüm trenleri ücretsiz kullanabilecekler. İster görev başında olsun ister izinde veya özel seyahat halinde olsun; askerlere tüm tren seyahatleri ücretsiz oldu. Bu konuda Alman Federal Savunma Bakanlığı (Verteidigungsministerium) ve Alman Federal Tren Birliği (Deutsche Bundesbahn) özel bir anlaşmaya imza attılar. Anlaşmaya imza atan iki tarafın yaptıkları ortak açıklamaya göre ücretsiz seyahatlerin temel hedefi, askerleri Almanya kamuoyunda daha görünür kılmak.

Gıda tüketiminde Nutri-Score dönemi

Alman gıda tüketiminde 2020 yılında bir yenilik getirildi. Buna göre gıda ücreticisi şirketler, bundan böyle gıda paketleri üzerinden yazılan içerik bölümlerinde hangi içeriklerin kilo aldırdığını belirgin bir şekilde işaretlemek zorundalar. Nutri-Score adı verilen bu yeni beslenme logosu yöntemde kırmızı renkli olan A’dan yeşil renkli olan E’ye kadar bir skala bulunmakta. Bu skala renklere göre 5 ayrı basamak şeklinde bir gıdanın az kilo yapmasından çok kilo yapmasına kadar açıklık getiriyor. Ve böylece fazla kalorili, kilo aldıran gıdalar bir bakışta anlaşılıyor/tanılıyor. Bu yeni yöntemi uygulamaya geçen Iglo ve Nestle gibi üretici gıda şirketleri ve bu uygulamayı kendi ev marka ürünlerinde başlatacağını açıklayan Aldi, Lidl, Rewe gibi satış market zincirleri Nutri-Score yöntemini olumlu ve önemli bulduklarını açıkladılar.

Whatsapp reklam sızdıracak

2020’den itibaren dünya genelinde en sık kullanılan sosyal mesaj ve paylaşım programı Whatsapp 2020 yılından itibaren programına reklam sunumlarını dahil edecek. Tüketiciler bu reklamları statü bilgilerinde görecek. Bu yeniliğin temel amacı Facebook’un Instagram’da da uyguladığı şekilde reklam selini akıtmak ve böylece milyonlarca satış yapmak.

2. İŞ VE YAŞAM ALANI

Sosyal yardım ve işsizlik parası

1 Ocak 2020’den itibaren, işsizlik parası, sosyal yardım parası ve temel garanti (Grundsicherung) yüzde 1,88 arttı. Ek çocuk yardımına (Kinderzuschlag) zam gelirken işsizlik sigortası (Arbeitslosenversicherung) primi yüzde 2,5’ten yüzde 2,4’e düştü. Ocak 2020’den itibaren aylık işsizlik/sosyal yardım parası yalnız yaşayanlara 432 Euro (8 Euro artış), çiftlere kişi başı 389 Euro (7 Euro artış), 25 yaş altında ailesi ile beraber yaşayıp çalışmayanlara 345 Euro (5 Euro artış) olarak düzenleniyor.

Üçüncü ülkelerden gelenlere çalışma hakkı

Mart 2020’den itibaren üçüncü ülkelerden gelen, kalifiye olan, mesleki eğitimi olduğunu belgeleyebilen, Almanya’da yazılı bir iş kontratı hazır olduğunu belgeleyebilenler Almanya’ya daha rahat giriş yapıp burada çalışabilecekler.

Uzmanlar Göç yasası (Fachkräfteeinwanderungsgesetz) olarak adlandırılan ve 2020’de yürürlüğe giren bu yeni yasa üzerinden çalışma alanında mesleki eğitim, Almanya’da daha önce normal şartlar altında geçersiz iken bu yeni yasa üzerinden geçerlilik kazanıyor. Mesleki eğitimi olan kişi, iş kontratını sunarak, Almanca bildiğini belgeleyerek Almanya’da çalışma hakkına sahip olabiliyor.

Bu yeni yasa üzerinden sağlanan ikinci bir kolaylılık ise Almanya’da mesleki eğitim almak veya iş yeri aramak isteyenler için imkân sağlaması. Buna göre mesleki eğitim yeri veya iş yeri arayanlar Almanya’da 6 aylık sürelik oturum hakkı alabiliyor ve bu altı ay içerisinde iş yeri veya mesleki eğitim arayıp bulma imkânı kazanıyorlar. Tek şart, 6 aylık iş arama süresi içerisinde devlet yardımına bağlı olmadan kendi geçimini sağlayabilmesi. Bu hak bugüne kadar sadece Almanya’da iş arayan akademisyenler için geçerli sayılıyordu. Mart 2020’den itibaren bu durum iş arayan işçiler ve mesleki eğitim almak isteyenler için de geçerli sayılıyor.

Asgari ücrete zam

Asgari ücretin saati 9,19 Euro’dan 9,35 Euro’ya yükseldi. Meslek eğitim alanlara da asgari ücret gelecek ve mesleki eğitim alan öğrencilerin asgari ücretleri 515 Euro olacak.

Asgari ücretlerin özellikle bakım ve sağlık hizmeti sektöründe (Pflege- und Gesundheitsdienst) 2020 yılı içerisinde özel olarak daha da yükseleceği bekleniyor. Asgari ücret konusunda 18 yaşından küçük ve herhangi bir meslek eğitimi olmayanlar, meslek eğitimi almakta olanlar, okul esnasında zorunlu staj yapanlar, 3 aydan kısa süreli staj yapanlar, uzun süreli işsizlerin ilk 6 aylık çalışma dönemleri, gönüllü çalışanlar istisna olacak.

Şirket emekliliğinde vergiden muafiyet

2020’den itibaren şirket emekliliğinde (Betriebsrente) aidat ödemesinde düşüş oldu. Yeni uygulamaya göre şirket emekliliği için aylık aidat ödeyenlere 159,25 Euro ödemeden muaf kuralı uygulanacak. Şirket emeklisi olan kişilerin yüzde 60’ı ayda 318 Euro altında olan miktar için 2020’den itibaren, yüzde 50’sini yani sadece 159,25 Euro için aidat ödeyecek. Diğer yarıyı (159,25 Euro) ödeyen kişiler muaf olacaklar.

Ek çocuk yardımına zam

Ek çocuk yardımı (Kinderzuschlag) ayda 185 Euro’ya yükseldi. Bu yenilik ile özellikle tek başına çocuk büyüten ebeveynlere (Alleinerziehende) maddi yardım sağlanması amaçlanıyor. Velilere ikinci bir destek ise bu ek çocuk yardımını alan ailelerden kreş (Kindergarten-Gebühren), öğle yemeği ve okul gezilerinin ücretleri alınmayacak.

Kira yardımına zam

Kira yardımı kapsamı genişleyerek yardım miktarı arttırıldı. Federal Almanya Hükümeti’nin yasaya ilişkin yaptığı açıklamaya göre 2020 yılında Almanya’da yaklaşık 660 bin ailenin kira yardımından yararlanması bekleniyor. Kira yardımı ödemeleri ailelerin ödediği kiraya ve sahip oldukları gelire göre değişmekle birlikte yükseltildi.

Eğitim yardımında artış

Sosyal yardım alan aileler içinde bulunan öğrencilerin her yıl almak zorunda kaldıkları okul kitap ve malzemeleri için yardım parası okul yılı başı 100 Euro’dan 150 Euro’ya yükseltildi. Üniversite öğrencileri için eğitim bursu olacak aylık verilen BAFÖG yardımı ise 2020’den itibaren 735 Euro’dan 861 Euro’ya yükseldi.

Çocuk bakım parasında zam

Ayrılan/ boşanan çiftlerde ev dışında yaşayan ebeveyne çocuk başı ödenmesi gereken çocuk bakım parasına (Unterhaltsgeld) zam geldi. 2020 yılından itibaren 6 yaş ve altında olan çocuklara çocuk başı aylık 369 Euro, 6-11 yaş arası olan çocuklara çocuk başı aylık 424 Euro, 12-17 yaş arasında olan çocuklara çocuk başı aylık 497 Euro bakım parası ödemek zorunda.

Ebeveynlere bakım parasında düşüş

Yetişkin çocukların bakıma muhtaç olan ebeveynlere ödemesi gerektiği ebeveyn bakım ücretine (Unterhalt für die Eltern) düşüş geldi. Buna göre 2020 yılından itibaren yetişkin çocukların yıllık maaşı 100 bin Euro ve üzerinde ise, bakım evinde veya huzurevinde olan ebeveynleri için bakım ücreti ödemek zorundalar. Buna göre bakım ücreti ödemek zorunda kalanların vergi kategorileri 1 (Steuerklaşe 1) ise ve aylık maaşları aylık 4 bin 500 Euro ve üzerinde ise ebeveynlerinin bakım ücretlerini ödemek zorundalar. Aylığı 4 bin 500 Euro altında maaş alan çocuklar ise artık bakım parasını ödemek zorunda değiller.

Park cezalarına zam

Almanya genelinde yürüyüş veya bisiklet yoluna park etmenin cezası bugüne kadar 15 Euro ile 35 Euro arasında bir ceza iken Ocak 2020’den itibaren 100 Euro’ya, itfaiye giriş-çıkışını engelleyecek şekilde park etmenin cezası 35 Euro’dan 55 Euro’ya, cankurtaran girişini engelleyecek şekilde park etmek 65 Euro’dan 70 Euro’ya, engelli park yerine park etmenin cezası 35 Euro’dan 55 Euro’ya ve elektrikli araçlara ayrılan alanlara park etmenin cezası da 55 Euro’ya yükseldi.

Diğer bir yenilik ise otoyollarda şart koşulan “Kurtama Şeridi” (Rettunggasse) olarak adlandırılan kaza esnasında ilkyardım aracının hızlıca geçebilmesi için oluşan hayat kurtaran şeridi kapatan veya bloke edenler bugüne kadar 200 Euro ceza öderlerken, 2020 yılından itibaren 320 Euro ceza ödemek zorundalar.

Küçük motorlu araçları kullanma hakkı

2020’den itibaren 15 PS (begir gücü) altında olan motosikletler artık otomobil/araç ehliyeti ile kullanılabiliniyor. Bunun tek şartı sürücünün 25 yaş ve üzerinde olması ve en az 5 yıldır B kategorisinden araç/otomobil ehliyeti (PKW Führerschein Klaşe B) sahibi olması.

Bunun yanı sıra artık işverenler, çalışanlarına iş bisikleti satın alabilecek. Elektrikli ve hibrit araç satın almak isteyenlere de teşvikler sunulacak. Elektrikli araçlar için satın alma primi 4-6 bin Euro arasında değişirken, hibrit araçlar için bu miktar 3-4,500 Euro arasında.

Berlin’de yeni tatil günleri

Berlin eyalet hükümeti, bu sene içerisinde 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nün resmi tatil olmasına karar vermişti. Bu karar ilk kez 8 Mart 2020 tarihinde uygulanacak ve Berlinliler o gün işe gitmeyecekler.

Diğer bir tatil günü ise 08 Mayıs 2020. Berlin halkı ve Berlin Eyalet Hükümeti, Alman Nazi Askeriyesinin (Wehrmacht) yenilgisini ve teslim olmasını, Almanya halklarının bu şekilde Nazizimden yani Nasyonal Sosyalizm’den kurtuluşunu kutlayarak 8 Mayıs gününü yasal yani resmi tatil günü olarak ilân etti.

Elektronik tedavi

2020’den itibaren örneğin şeker hastaları (Diabetiker), yüksek tansiyon hastaları, fizyoterapi ihtiyacı olan hastalar tedavi gördükleri doktorları tarafından akılı cep telefonlarına sanal programlar (App) yüklenmesi ile beraber düzenli ve sınırsız yazılan bir reçete halinde bu tedavi yardımını alacaklar. Bu dijital yenilik bu hastalar başta olmak üzere uzun tedavi süreçleri olan hastaların elektronik ve dijital yani akıllı cep telefon programları (Smartphone Apps) üzerinden tedavi görecekler.

Bir başka gelişme ise video görüntüsü üzerinden tedavi olmak. Bu şekilde hastalar saatlerce bekleme odalarında beklemeden belli bir zaman diliminde tedavi eden doktor ile video bağlantısını kurarak kontrol ve tedavi edilebilecek. Video üzerinden tedavi tüm hastalar ve tüm hastalıklar için ise geçerli değil.

Randevular nasıl alınacak?

2020’den itibaren bölüm uzman doktorlarından erken randevu almak isteyenler bunu 116117 numaralı özel sağlık hizmeti servis telefon numarası üzerinden yapabilecek. Bu yöntem ile istenilen uzman doktor randevusunu dört hafta içerisinde almak garanti. Eğer uzman doktordan dört hafta içinde randevu alınamıyorsa en yakın hastanelerde görev yapan uzman doktorlardan gereken randevu alınabiliyor. Bu servisi kullanabilmek için hasta olan kişinin önce ev doktorundan havale belgesini (Überweisungsschein) alması gerekiyor. 116117 numaralı sağlık hizmeti servisine gereken bilgiler ise havale belgesi üzerinde bulunan kod numarasını ve kişiye özel sağlık sigorta kartı numarası (Krankenkartennummer).

Zorunlu kızamık aşısı

1 Mart 2020’den itibaren Almanya genelinde kreşlerde, okullarda, toplu buluşma kurumlarında, günlük bakım merkezlerinde, mülteci kamplarında ve benzeri alanlarında kızamık aşısı zorunlu olacak. 1 yaşın üzerinde olan herkes, genç ve yaşlı, kızamık aşısı olmak zorunda. Bu uygulamaya uymayanlar ise bu kurumlara giriş yasağı ile dışlanacak.

Evlere akıllı elektrik sistemi

Yıllık 6 bin kilowatt saatin üzerinde elektrik tüketen aileler Ocak 2020’den itibaren akıllı ölçü sistemi kurmak zorunda. Bu sistem sadece kullanımı ölçmeyecek, aynı zamanda bilgileri dijital olarak elektrik şirketlerine ve şebeke yöneticilerine aktaracak.

Verivox şirketi, bu yeniliğin yanına eklenen elektrik zammının, elektrik tüketicilerine ortalama yüzde 6 oranda bir zam artışını getireceğini açıkladı. Buna göre örneğin 4 bin kilowatt elektrik harcayan bir hane yılda ortalama 71 Euro daha fazla ödemek zorunda.