Araştırma Türkiye’de yapılmalı

Dersim katliamındaki suç ortaklığına ilişkin soru önergesine Almanya hükümetinden kaçamak cavap: “Federal Hükümet kurbanlar ve yakınlarının acısını anlıyor. Ancak tarihi ve siyasi çalışma Türkiye’de yapılmalı. Hükümet olarak Dersim’de yaşananlara ilişkin Türkiye’de yapılacak bir çalışmaya katkı sunmaya ve Almanya’nın o dönemdeki payını incelemeye hazırız.”

Sol Parti’nin Dersim’de Almanya-Türkiye suç ortaklığına ilişkin soru önergesine hükümet; “Medyadaki haberler dışında ayrıntılı bilgiye sahip değiliz. Belgelerin tarafsız şekilde incelenmesi ve yorumlanması ancak bilimsel bir çalışmayla yapılmalı” yanıtını verdi. Hükümetin açıklamasını değerlendiren Sol Parti milletvekili Jelpke, Almanya’nın Dersim’den Halepçe’ye Kürdistan’daki suç ortaklığına dikkat çekti.

Mayıs ayında Dersim Gazetesi ile gazetemiz Yeni Özgür Politika Türk devletinin Dersim’deki soykırımda kullandığı zehirli gazları Nazi Almanyası’ndan alındığına dair Mustafa Kemal imzalı belgeleri kamuoyuyla paşlaştılar.

1937’de başlayıp 1938’de sona eren Dersim’deki soykırımda Almanya’nın suç ortaklığı ise muhalefet partilerinden Sol Parti’nin girişimiyle geçtiğimiz Temmuz ayının başında Federal Meclis’e taşınmıştı.

Parlamenterler Ulla Jelpke, Dr. André Hahn ve Gökay Akbulut girişimiyle Sol Parti Grubu konuya ilişkin dönemin Nazi Almanyası ile Ankara rejimi arasındaki zehirli gaz ortaklığına ilişkin bir soru önergesi meclise vermişlerdi.

‘Çalışma Türkiye’de yapılmalı’

Angela Merkel’in başbakanlığındaki Federal Hükümetin yanıtlaması talebiyle sunulan önergede vekiller, Dersim’de kullanılan Alman yapımı gazlara ilişkin ayrıntılı sorular yönelttiler.

Federal Hükümet ise 15 Temmuz tarihli bir yanıtı vekillere gönderdi. Ancak yanıtta Sol Parti’nin birçok sorusuna Berlin hükümeti cevap vermekten kaçındığı görülüyor.

Sadece “Belgeler Federal Hükümet’e Dersim’deki katliama ilişkin tarihi ve siyasi bir çalışmanın yapılması sorumluluğu veriyor” şeklinde ifade edilen vekillerin görüşüne ilişkin Berlin yönetimi ikinci kez şu yorumda bulundu: “Federal Hükümet kurbanlar ve yakınlarının acısını anlıyor. Ancak tarihi ve siyasi çalışma Türkiye’de yapılmalı.” Benzer bir yorum Nisan ayında hükümetin verdiği yanıtta da yer almıştı.

‘Bilimsel çalışma gerekli’

Yeni belgelere ilişkin medyada yer alan haberlerin Federal Hükümet tarafından bilindiği ifade edilen yanıtta devamla Dersim’de Nazi gazlarını ispatlayan son kanıtlar için ise şu açıklama yapıldı: “Medyadaki haberler dışında ayrıntılı bilgiye sahip değiliz. Belgelerin tarafsız şekilde incelenmesi ve yorumlanması ancak bilimsel bir çalışmayla yapılmalı.”

Merkel hükümeti, ayrıca Dersim’de yaşananlara ilişkin Türkiye’de yapılacak bir çalışmaya katkı sunmaya ve Almanya’nın o dönemdeki payını incelemeye hazır olduklarını bildirdi.

Dersim’de kullanılan zehirli gazların hangi Alman firmasından üretildiği, ihracat onayının dönemin rejimi tarafından onay verilip verilmediği, 1937 yılında Heinkel He111 tipi savaş uçaklarının Türkiye’ye satılıp satılmadığına dair birçok soru ise yanıtsız bırakıldı.

‘Almanya’yı da ilgilendiriyor’

Merkel hükümetinin “Dersim 38’e ilişkin çalışma Türkiye’de yapılmalı” açıklamasına Sol Parti milletvekili Ulla Jelpke tepki gösterdi. Alman hükümetinin Dersimlilerinin acısını tanıdığına dair ifadeleri olumlu bulduğunu aktaran Jelpke hükümete şu çağrıyı yaptı: “İki ve üç kuşaktır 200 bin Dersimli Federal Almanya Cumhuriyeti’nde yaşıyor. Bu yüzden Dersim’de yaşananları anlatan anıtlar ve projeler burada da olmalı.Almanya’nın ürettiği Heinkel He111 uçaklarından gaz bombaları atılmış. Tüm belge ve bilgiler 1937/38 Dersim’den Irak’ın 1988’de Halepçe’de gerçekleştirdiği kimyasal gaz saldırısına kadar Alman gazının Kürtlere karşı işlenen suçlarda katillerin hizmetinde olduğunu gösteriyor.”

Belgeler suç ortaklığının kanıtı

Ortaya çıkan belgeler, Almanya’dan savaş ve soykırım araçlarının alınmasına ilişkin Mustafa Kemal’in 7 Ağustos 1937 tarihli imzasını taşıyor. Ayrıca Ankara hükümetinin ilgili bakanlıklarının imzasını da taşıyan belgelerde Türk devletine gazları kullanmak için ABD’den 1937 yılında Marten modeli savaş uçaklarının tahsis edildiği bilgisi yer alıyor. Alman Dışişleri Bakanlığı’nın arşivinden çıkan bir başka belgeye göre ise Dersim’de soykırım hazırlığı yapıldığı sırada Ankara rejimine 1937 yılında Heinkel He111 tipi savaş uçakları ihraç edildi.  

 ANF/BERLİN