Îdlîb Rasteyê Bazirganî û Pêkerdişan

XOŞMAN QADO

Tirkîya dergîya serrê krîzê Surîyeye ser de sîyasetê bibedilnayişê pê ard, hem bi Rusya hem zî bi Emerîqa ra, tewro payê gird ê Rusyaye bî, tarîx de her tim Rusya vera Tirkîya qezencê gird bi dest vist û Tirkîya, seba pêla berjewendiyê Rusyaye têk şînê. Tirkîya eşkîyayne komê radîkal ê opozîsyonê Surîyeye kontrol bika û nê bo berjewendîyê xo bikar bîyara, na yewe xeteyêk bî destê Tirkîya de bo ke nê rasteyê Surîyeye de bikar bîyara, rayîrê pêkerdişê bi Rusya ra nê komê radîkal bajarê misal Xûta, Dûma, Himis û mintiqayê bîn berê înan de Îdlîbî, semedê nê gamê zaf ê. Rejîmê Sûrîyeye nê mintiqayan kontrol biko û Tirkîya zî zafêr nê koman kontol bika da ke nê şerê xo de vera şarê Vakûr û Rojhaletê Surîyeye de bikar bîyara, no ser Rusya rayîr da Tirkîya ke Efrînî îşxal bika.

Rusya Tirkîya Natoyî ra qût kena

Rusya bi zanayiş eşkîyayne Tirkîya dûrî Emerîqa û embazê ey ê Natoyî bibo, a zî, seba gelek semedan, a sereke paştdayişê Emerîqa bo Qewetê Surîyeya Demokratîke yê, no semed ke Tirkîya goreyê sîyasetê xo hem bi qewetê mintiqa û hem bi yê mîyandewlete ra meşna û ver xo da Rusya hetanî ke muşekê S400 zî Rusya girewt û alozî mîyanê Tirkîya û Natoyî de zafêr bî; seba bî cayê serşêyîşê bo dewletê Natoyî û bikarardişê koçberan vera dewletê Ewropayî.

Qey Tirkîya wazena Îdlîb de bimana

Îblîbî kaxetê peynî yê Erdoganî Surîye de, seba rayîrê ey ra wazeno verê xo bido rojhelatê çemê Firatî û nê mintiqayan îşxal bika, her wina nê komê çekdar ê Îblîbî de şerê xo de bikar bîyara. La duxye ke sîyasetê Tirkîyaye yê bibedilnayişê nêmend pêkan o. Nêwazena peynî averşîyayişê peynî yê Îdlîbî de kiştişê lejkerê Tirkîya hetê teyarayê rusî û yê Surîyeye ra.

Pêvînayişê Serekê Rusyaye Viladimir Putin û Serekkomarê Tirkîyaye Erdogan de, 5ê adare Moskow de, zaf xalê têkşîyayişê Erdoganî ame nîşandayiş, na yewe rayîr ver qonaxeko newe yo têkilîyê mîyanê her di dewletan de akena, nemaze mîyanê Surîyeye de. No ser zî Tirkîya gazî û hewarê xo berd ser Natoyî û înan waşt ke hetkarîya ey bikê la na yew pê nêame çimkî bîyayişê Tirkîyaye Surîye de nê bi hevzerîya Natoyî bî û nê Nato û nê zî Emerîqa eşkenê no dem de vera Rusya ke yew zî qewetê sereke yê Dinyaye şer bikê; Erdogan nêçare ke mercê Surîyeye, bipejrînî da ke bieşko xo nê tena mintiqa de, mîyanê Tirkîya de zî, xo bipawo.

Na yew zî sernetîceyê sîyasetê Erdoganî bî ke hetêko ver xo da Rusya hetêko Emerîqa û Nato û hetêko bîn no paştdayişê komê çekdar ê radîkal mîyanê Surîyeye de kerd da ke nê hêrişê xo de yê bi ser mintiqaya Vakûr û Rojhelatê Surîyeye de bikar bîyara.

Pêkerdişê Putîn û Erdoganî

Peynîya pêvînayişê Putîn û Erdoganî, vilabîyayişê xalê pêkerdişî yê resnayişê adirbestî Îblîb de dîyar bî ke Rusya û rejîmê Surîyeye yê biserkewt bîyê. Çimkî heme mintiqayê ke rejîmê Surîyeye kontol kerdîbî no zî xo anceno, her wina Rayîrê M4 (ya mîyanê Heleb û Laziqiyê de) û M5 (ya mîyanê Heleb û Şamî de) zî do bi kontrole Rusya û rejîmê Surîyeye de bibo. No pêkerdiş goreyê şîrovekarê sîyasî heman xalê sutşî bîyê la Erdogan no dem na yewe pê nêard.

Qewetê rejîmê Surîyeye bi aver şono û eşkîyaynê ke tikey xalê bîn Miara, Moxis û El-Berîc ê mintiqaya Kefirnubil kontol bikê, na yewe peynîya adirbesto ke roja 6ê adare, Rusyaye ame resnayiş.

Her wina serekê pêkerdişê rusî Surîyeye de Olîg Corafilof, resna ke komê çekdar ê opozisyonê Surîye yê girêdayê Tirkîyaye şeş rayan gulle veradayê mintiqayê kêmkerdişê alozîyê peynîya resnayişê adirbestî.

Hêriş seba di hetê nakokîyê Îblîb de nîşanê na yewe dano ke adirbest verdewam nêkeno, tena do demkî bimano.