Kolombiya, FARC ve barış

FARC-EP (Fuerzas Armadas Revolucionarias de Colombia; Kolombiya Silahlı Devrim Güçleri-Halk Ordusu) ile Kolombiya hükümeti arasında barış anlaşması imzalandı. Gerilla hareketinin ismini özellikle açık ve uzun yazdım da uzaktan gören Kolombiya devletinin ve başkanın sadece kısaltılmış harflerden ibaret birileriyle tokalaşıp barış imzaladığını filan sanmasın. Kolombiya devlet başkanı ile FARC-EP gerilla komutanı Jimanez’in birlikte imza attıkları fotoğraflarına bir bakın. Dünyanın en olamaz denilen barışlardan birinin tarihi anları bunlar. İki tarafın da birbirini sevmesi filan gerekmiyor. Çok basit bir şekilde şimdiki Kolombiya hükümeti de daha önceki Kolombiya hükümetleri gibi "teröristleri" imha etmek istiyordu, gerilla da bu faşist devleti yıkmak. 

Barış sevin ya da sevmeyin, bir olgudur. Taraflar bu masaya yenişemedikleri için ya da karşı tarafı yenemeyeceklerini düşündükleri için otururlar. Bu yüzden, meselenin kişisel duygulardan uzak bir şey olduğunun resmidir bu fotoğraf. Bir olgunun karşılıklı tavizlerle kabulünün imzalanmasıdır. Barış ne zafer ne yenilgidir taraflar için ya da eklersek, hiçbir zaman son değil, sadece bir başlangıçtır aslında. 

Barış görüşmeleri başladığında, biz FARC’ın müzakere masasındaki gerilla kumandanlarıyla görüştüğümüzde, Kumandan Ricardo Teles "Şu anda, çok kısa zaman önceye kadar, bizden bir terörist örgütlenme olarak söz edenler vardı, bir geceden sabaha bakıyorsun, "teröristler" nerede? Bu çok ironiktir Kolombiya Başkanı için… Bu durumda terörist tanımlaması sona eriyor ve ABD de, Avrupa Birliği de bizimle, "bir terörist örgütlenme" ile bir çıkış arıyor. Hiçbir devlet teröristlerle, uyuşturucu trafiğini yönetenlerle bir masaya diyalog için oturmaz. Biz devrimci bir örgütlenmeyiz, askeri politik bir örgütlenmeyiz, fakat aynı zamanda bizim bir çatı altında toplanan bir cephemiz var, açıkladığımız. Çünkü biz hükümetle ilk kez diyaloga başlamadık, bunun daha öncesi de var. Brezilya’dan, Ekvator’dan, Panama’dan, Arjantin’den delegelerimiz var, yanı sıra Meksika’dan, İsviçre’den, İspanya’dan, Fransa’dan, İtalya’dan bizi FARC olarak tanıyan delegeler var, yani bütün bu ülkeler FARC’ı tanıyorlar ve kendi düşüncelerini iletiyorlar; bizim düşüncemizin ne olduğunu ise bir mesaj olarak diğer ülkelere anlatıyorlar, sürece dahil oluyorlar" diyordu. 

Şimdi bütün bu görüşmeler ve müzakerenin sonucu, "terörist başı" ile "faşist devlet başkanı"nın el sıkışma fotoğrafıdır… Bu yazdıklarımın manası, mesela "Erdoğan" ile yeni bir barış müzakeresinin başlayabileceği değildir. Erdoğan rejimi, bundan bir yıldan daha önce yazdığım gibi artık şiddeti kendi iktidarının varoluş biçimine dönüştürdüğü için, bu hiç mümkün görünmemektedir. Zaten dünyada her barış müzakeresi, "yeni bir iktidar"ın yapabildiği bir şeydir ve Erdoğan rejimi artık "yeni bir iktidar" değildir. Eğer illaki benzetmek istersek, Erdoğan rejimi ile bir önceki Kolombiya iktidarı Uribe rejimi benzerdir. Uribe de barış müzakeresine başlamış ve bozmuştur. Bu, yukarıda anlatmaya çalıştığım "olgu" olma durumunu ortadan kaldırmaz. Bu, "olgu"nun bağlı olduğu koşulları analiz eder. Bu yüzden şu anki devlet başkan Santos, bir önceki Uribe hükümetinin savunma bakanıdır ve "yeni bir iktidardır."

Ayrıca beni sıkı takip edenler bilirler ki yaklaşık dokuz ay önce, bu anlaşmayı altı ay içinde mutlaka imzalayacaklarını beyan eden her iki taraf için, ben, barış anlaşmasının altı ayda imzalanamayacağını yazmıştım.* Biraz gecikmeden söz etmiyorum; bu imzalara rağmen ben söylediğimin doğrulandığını ileri sürüyorum. Bu imzalar sadece iki tarafın da barış için kararlılıklarının sürdüğünün imzasıdır. Bu, zayıflayan müzakere sürecinin "kararlı iki liderlik" tarafından kendilerini riske atarak sürdürebilme çabasıdır. Bu yüzden, taraflar barış imzalandı ama esas "nihai barış" anlaşması için görüşmeler devam ediliyor denmektedir ve mesela gerillanın silahları bırakması ancak nihai anlaşmadan sonraya kalmıştır. Hatta ateşkes bile kuşkuludur… Bunu başka bir yazıda tartışmak üzere…

Her zaman söyledim barışı örgütlemek savaşı örgütlemekten daha zordur.

(*) Bu yazı için bkz. "Kolombiya’da barış olacak mı?" 29 Eylül 2015, Zete, https://zete.com/makaleler/kolombiyada-baris-olacak-mi/