Sazmanî Înqîlabî u Kurdistan (13)

Awrêk le bizûtnewey Çepî Iran le nawewe

Hevpeyvînî  Hemîd Şewket  legel Kuruş Laşayî

Şewket: Le Îtalya çit kird?

Laşayî: Le Rom pêwendîm kird legel rêberanî Sazmanî Înqîlabî û raportêkîşim nûsî bo bilawkirawey Tûde lemer bizûtnewey Kurdistan ke le jimareyekî taybetî da çap kira. Duway qisekirdin legel kadre serekîyekan û heyetî berêweberî sazman, biryar dira destbecê bigerêynewe Kurdistan. Pêwendîm kird legel Talebanî û pêm rageyand temaman girtûwe le yekemîn derfet da bêyn bo Kurdistan. Ewan rojan Talebanî le Bexda nebû û pêwendî kirdin legel wî debû le rêgay name yan be hoy peyk bikrê. Ca be bê ewey çaweruwanî wulamî wî bikeyn le Urûpawe çûyne Turkiya û lewêwe çûyne Bexda.

Şewket: Bo çawerê nebûn heta wulamî Talebanî dêtewe?

Laşayî: Pêwîst nebû. Pêştir hemû qisekanman kird bû. Pêwendî dûbare bo ewe bû ke rabgeyênîn berêweyn.

Şewket: Be pêy qisey Îrec [Keşkolî] le behar yan hawînî 1347 (1968) le rêgay Turkyawe çûne ‘Êraq. Lew nawe da Talebanî legel rêjîmî ‘Êraq pêwendî deka û delê jimareyek efserî Êranî ke dijî rêjîmî şan, deyanewê le Kurdistan dest biken be xebatî çekdarane. Îrec lêy ziyad deka leber ewey hukumdaranî ‘Êraq nîzamî bûn legel nîzamîyan baştir dehawanewe ta komonîstekan. Her boye Talebanî biryar deda êwe wekû efseranî Êranî binasênê. Be qisey Îrec heyetêkî ke çuwe ‘Êraq birîtî bû le to, ‘Elî Sadiqî, Siyamek Mueyîdzade, ‘Eta û Îrec Keşkolî, Siyaweş Parsanejad, Xusrew Sefayî û Muhsîn Xatemî.

Laşayî: Pêm waye her ewane bûn, belam ewey ke Talebanî be ‘Êraqîyekanî gutbê ême jimareyek efserî Êranîn bo min tazeye.

Şewket: Le Bexda çitan kird?

Laşayî: Maweyekî zor le Bexda nemaynewe, çunke neman dewîst Be’sîyekan be bûnî ême bizanin.

Şewket: Başe êwe be qanûnî çûne naw ‘Êraq. Çon dekra be bûntan lewê nezanin?

Laşayî: Raste. Ême le Turkiya wîzay ‘Êraqman wergirt û le sinûrîş be qanûnî perînewe. Belam eger maweyekî dirêj le Bexda mabaynewe gumanî saz dekrid. Le cêda wez’î ‘Êraq û siyasetî ew wulate qet rûn nebû. Lewane bû emro wîzay hatne naw der ken û bo beyanîyekey ra bigîrêy. Boye pêman baş bû le xora gîrugrift bo xoman saz nekeyn. Ca boye ew şitey lemer efseranî Êranî gutit pêm seyre.  Herçonêk bê. Le Bexda çûyne defterî Celal Talebanî. Taze geyiştbûynê ke xeberyan hêna Simayîl Şerîfzade û yaranî le Banemerî 1347 [May 1968] le têkhelçûnêkî tundî nîzamî legel hêzekanî erteşî Êran da kûjrawin. ‘Ebdula Mu’înîş her lew têkhelçûnane da be pêşmergekanîyewe dekûjrê. Mela Awareş le gelawêjî 1347 [August 1968] le dêy Dêwalan degîrê, be maweyekî kurt duway gîranî mehakeme û ê’dam dekrê. Ew pêkhelpirjanane rojêk duway ewey ke Şerîfzade û yaranîm be cê hêşt rû deden. Be bîstinî ew xebere xemêkî gewre hemû giyanî dagirtim. Ew rûdawe legel eweşda ke dem zanî her anêk dekrê biqewmê nemdetuwanî bawer bikem rûydawe. Dostayetî ême her lew mawe kurte da zor qûl bibû û bo dîtnî Şerîfzade û yaranî rojim debjard û îdî ewe lepir ew rûdawe, ewîş tenya rojêk duway ewey ke le Şerîfzade cwê bibûmewe. Hemû ew şor û şewq û semîmiyete û gişt ew romantîsme şorişgêraneye le ber çawanim bû. Ewe îtir perwerdey nîzamî le Çîn û Kûba nebû. Ême çarenûsî xoman û çarenûsî Sazmanî Înqîlabîman le xebatî çekdarane le Kurdistan girê da bû. Be mergî ewan hîwakanî ême bo dahatû be ba çû bû.

Şewket: Aya sebaret be çilonayetî kûjranî Şerîfzade û yaranî ew îmkane debînî ke Sawak nifûzî têda kird bin?

Laşayî: Renge wa bê. Katêk emin destey Şerîfzadem becê hêşt ewan be ser sê deste da dabeş bibûn û her yekey berew layek çûn. Belam her sêkyan le maweyekî kurt be duway yekda le layen rêjîmewe gemaro diran. Pêm wa nîye nasînewey şwênî ewan ta ew cêgayey ke Sawak wîstibay bizanê le kam dên hênde dijwar bûbê, ewende bes bû le her dêyek kesêkî xocêyî yan raportçîyek le birî destmizêkî kem raportyan lê bida be Sawak. Her boyeş ewan bo mawyekî zor le dêyek nedemanewe.

Şewket: Bîryan le îmkanî nufûzî Sawak nedekirdewe?

Laşayî: Sed le sed bîryan lê dekirdewe, tenanet lew bareyewe be yekewe qiseman dekrid û yek le hoyekanî ke berdewam le halî hereket da bûyn her ewe bû neka rawedû binrêyn û bigîrêyn. Nufûzî Sawak le naw deste opozîsyonekanda şitêkî xerîb nebû, bo wêne carî dûhem ke legel jimareyek le hawrêyanî Sazman çûme Kurdistan legel ew meseleye rûberû bûyn. Ême be dem hawkarî legel jimareyek le Kurde Êranîyekanî ke le zumrey dijberanî rêjîmî Êran we hîsab dehatin û rayan kird bû bo ‘Êraq, xeberman bo hat ke Sawak nufûzî têda kirdûn.

Wêne :Ew wêneye le salî 1965 le ser tepolkêkî ke deyruwanîye Qeladize helgîrawe. Simayîl  Şerîfzade le pêş gerî dawetê danîştuwe.

Serçopîkêş minim.

Dirêjey heye…