Şiirleri hâlâ dillerde

23 Mart 2002’de yaşamını yitiren Seydayê Tîrêj’in  ölümünün üzerinden 19 yıl geçti. ‘Bilbilê Dilşadî’ şiiri hala dillerde olan Seydayê Tîrêj ardında büyük bir kültürel miras bıraktı.

Seydayê Tîrêj takma adıyla tanınan Şair Mele Nayif Heso, 1923 yılında Qamişlo’nun Necmûk köyünde dünyaya gelir. Seydayê Tîrêj 6 yaşında ailesiyle birlikte Amûdê’nin Sê Mitkê Newaf köyüne göç eder. Burada köy imamından okuma yazma öğrenen Seydayê Tîrêj, Kur’an’ı ezberler, Arapça öğrenir ve İslam’la ilgili kitaplar okur. 1937 yılında Amûdê’ye giden Seydayê Tîrêj, burada 5 yıl eğitim görür. Amûdê’de Cegerxwin, Nuredin Zaza, Hesen Heşyar ve Qedri Can gibi ünlü Kürt sanatçılarla tanışan Seydayê Tîrêj, Kürtçe şiirler yazmaya başlar.

Şiirlerinde milli duygular güçlüdür

1952 yılında Baas rejiminin güvenlik güçleri tarafından tutuklanan Seydayê Tîrêj’in eserlerinin bulunduğu kitaba el konulur. Bu nedenle birçok şiiri kaybolan Seydayê Tîrêj’in eserleri Kürdistan’ın birçok şehrine dağılır.

Seydayê Tîrêj eserlerinde milli duyguların yanı sıra, Kürdistan’ın doğasını ve aşk konularını da işler. Yüzlerce şiir yazan Seydayê Tîrêj’in Xelat, Zozan ve Cûdî isminde 3 şiir kitabı bulunuyor. Kürdistan’a olan sevgisini şiirleriyle dile getiren Seydayê Tîrêj, şiir kitaplarından birine bu nedenle bir Kürdistan dağı olan Cûdî ismini verir. Sonraki yıllarda birçok Kürt sanatçı da Seydayê Tîrêj’in şiirlerini seslendirir.

O bir okuldu

Kürt destanlarını da eserlerine konu eden, “Siyabend û Xecê” destanı üzerine 335 beyit yazan Seydayê Tîrêj, Peygamber’in doğumunu anlatan mevlidi de Kürtçeye çevirir ve birçok eseri de basılmadığı için kaybolur.  Edebiyat yolculuğunu 79 yıl boyunca sürdüren Seydayê Tîrêj, ardında büyük bir kültürel miras bıraktı.

Rojava’da Kürt dili öğretmeni olan Ezîz Hecî Mûrad, Seydayê Tîrêj’in Kürt dili için büyük bir okul olduğunu ifade etti. Seydayê Tîrêj sayesinde Kürtçe okuyup yazdığını söyleyen Mûrad, Seydayê Tîrêj’in ardında bıraktığı eserlerin büyük bir miras olduğunu belirtti.

Kürt şiirinin unutulmaz ismi Seydayê Tîrêj, 23 Mart 2002 Cumartesi günü Heseke’deki Dr. İslam Bexdê Hastanesi’nde hayata gözlerini yumdu.

ANHA/QAMIŞLO