Sorunlar, sorumluluklar ve sonuçlar

Daha önce Kürdistanlı hekimlerin gündeminde sağlık alanındaki çalışmalar ülke endeksliydi ve klasik yardım çalışması olarak yürütülüyordu. Covid-19 saldırısı ile birlikte hekimler ülke dışındaki kitleye dönük ciddi bir çalışma başlatmış oldu.

Dersim DAĞDEVİREN*

KCDK-E Sağlık Komitesi’nin oluşturulması 2019 yılına dayanmaktadır. Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan üzerindeki tecridi protesto etmek için 2018 yılının Aralık ayında Kürdistan ve Türkiye cezaevlerindeki siyasi tutsaklar başta olmak üzere dünyanın çeşitli merkezlerinde süresiz, dönüşümsüz açlık grevleri başlatılmıştı. Avrupa’nın Strasbourg kentinde de Kürdistanlılar açlık grevine girmişti. Almanya merkezli Kürt Akademisyenler Ağı (Kurd-Akad) üç defa hekimler heyeti ile Strasbourg’daki açlık grevini ziyaret etmişti ve Heyva Sor a Kurdistan Fransa Eşbaşkanı ile birlikte dönemin Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Thorbjørn Jagdland’ın başdanışmanı ile bir görüşme gerçekleştirmişti. Bu dönemde Kürdistanlı hekimler arasında sağlanan ilişki Covid-19 pandemisi ile birlikte KCDK-E’nin de desteğiyle genişletildi. Geniş kitlelere ulaşabilmesi bakımından KCDK-E Sağlık Komitesi olarak çalışmasını sürdüren grup, kısa zamanda Avrupa’nın değişik ülkelerinde yaşayan dört parça Kürdistan’dan 40’ı aşkın hekimi bir araya getirdi.

Tekelleşme toplum sağlığına büyük darbedir

Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın sağlık konusundaki değerlendirmeleri bu çalışmalar/çalışma esasları açısından önemli noktalara vurgu yapmaktadır. Sayın Öcalan, Demokratik Toplum Manifestosu’nun üçüncü kitabı olan Özgürlük Sosyolojisi’nde sağlık konusunda şu tespitleri yapmaktadır: ”Toplumun sağlık sorunu da oldukça hassas bir konudur. Eğitim kadar önem taşır. Sağlığını kendi öz imkanlarıyla koruyamayan toplumun temeli, varoluşu ve özgürlüğü ya tehdit altındadır veya tümüyle yitirilmiştir. Fiziki ve ruhi sağlık sorunlarını çözmüş bir toplumun özgürleşme imkanı elinde demektir. Sömürge toplumların yaygın hastalığı, yaşadıkları sömürge rejimiyle bağlantılıdır. Kendi sağlık kurumları ve uzmanlarını oluşturmak, toplumun temel hak ve görevi olarak görülmelidir. İktidar ve devletin bu görevi elinden alması ve tekelleştirmesi toplum sağlığına büyük darbedir.

Demokratik uygarlığın sistemsel mücadelesi

Sağlık hakkı mücadelesi kendine saygı ve özgürlüğü konusundaki hassasiyettir. Kapitalist Modernite eğitim ve sağlığın ulus-devletleştirilmesini yaşamsal saymaktadır. Toplumun varoluşsal, sağlıklı ve aydınlıklı gelişmesinin bağlı olduğu bir iki alan denetim altına alınmadan, üzerine tekelci hakimiyet inşa edilmeden, genel egemenlik ve sömürünün sürdürülmesi çok zordur. Sadece çıplak militarist zorla toplumun mülkleştirilemeyeceği bilindiğinden, eğitim ve sağlık üzerindeki denetim tekeller açısından olağanüstü önem taşır. Bir kez daha görüyoruz ki, toplumun varoluşsal tüm sorunlarının temelinde tekelci devlet ve iktidar yatmaktadır. Kar-sermaye bu iktidar tekeli olmadan sürdürülemez. Buna karşı demokratik uygarlığın sistemsel mücadelesi olmadan da toplumun hiçbir sorunu kalıcı çözüme kavuşamaz.”.

Kürtçe bilgilendirme yapıldı

Bu tespitler SARS-CoV-2 isimli koronavirüsün yol açtığı Covid-19 salgını kapsamında Kürt hekimlerinin görevleri ve sorumlulukları konusunda önemli hususları dile getirmektedir.

Bundan yola çıkarak grubun çalışması ele alındığında bazı önemli noktaları vurgulamak gerekiyor. En önemlisi grubun Covid-19 ile ilgili bilgileri Kürtçe’nin Sorani, Kirmanckî ve Kurmancî lehçelerinde kitle ile paylaşmasıdır. Bunun yanı sıra İngilizce ve Almanca paylaşımlar da –ki ülke dışında Kürt kitlesinin en yoğun olduğu ülke Almanya’dır- düzenli olarak yapılmaktadır. Böylelikle ana diline hakim olmayan insanlarımızın, özellikle de gençlerimizin gereken bilgilere ulaşması sağlanmaktadır.

Hekimler arası bilgi alışverişi

Kürdistanlı hekimlerin yaşadıkları ülkenin dili başta olmak üzere farklı dillere hakim oluşu geniş bir bilgi alanını beraberinde getirmektedir. Bu geniş bilgi alanı hekimler arası mesleki bilgi akışını da geliştirmektedir, güçlendirmektedir. Bilgilendirmeler virüs hakkında güncel bilgileri, enfeksiyon riskinin azaltılması için alınması gereken önlemleri ve ülkelere göre değişen düzenlemeleri içermektedir. Bilgi akışında görselin öneminden yola çıkarak konu hakkında videolar hazırlanmıştır. Başta Dünya Sağlık Örgütü olmak üzere farklı kurumların ve sağlık bakanlıklarının Kürtçe hazırladığı bilgilendirmeler de kitleye ulaştırılmaktadır.

Tenduristiya Gel programları

Hekimler grubu bilgilerin kitlelere ulaşması bakımından birçok yolu kullanmaktadır. Kürdistanlıların güçlü toplumsal ağları ve Kürt basını bu konuda önemli rol oynamaktadır. Günümüzde bilgi akışı bakımından önemli bir yere sahip olan sosyal medya alanı da değerlendirilmektedir. Twitter ve Facebook aracılığıyla pandemi/hastalık ile ilgili bilgiler paylaşılmakta, canlı yayınlar yapılmaktadır.  Tenduristiya Gel isimli programlarda pandeminin tıbbi boyutlarının yanı sıra toplumsal ve siyasal boyutları da tartışılmaktadır. Bu programlar hekimleri, siyasetçileri ve sivil toplum örgütü temsilcilerini buluşturmaktadır, birleştirmektedir.

Covid-19 ile bir ilk başarıldı

Daha önce Kürdistanlı hekimlerin gündeminde sağlık alanındaki çalışmalar ülke endeksliydi ve klasik yardım çalışması olarak yürütülüyordu. Covid-19 pandemisi ile birlikte hekimler ülke dışındaki kitleye dönük ciddi bir çalışma başlatmış oldu. Aslında bu sırf Kürdistanlı hekimler için bir ilk olmadı. Ülke dışındaki kurumlar da ilk defa alışagelmiş siyasi çalışmalar dışında kitle açısından önemli bir alana yönelmiş oldu. Ülkedeki gelişmelere endeksli çalışmalar elbette belirleyicidir, ancak ülke dışındaki kitlenin sağlık alanındaki zorluklar da dahil toplumsal, kültürel vb. sorunlarının da gözardı edilemeyeceğini göstermektedir. Bu da başta kurumlarımız ve biz hekimler olmak üzere hepimize önemli görevler yüklemektedir.   

* KCDK-E Sağlık Komitesi Üyesi