Sykos-Picot yüz yaşında

Ortadoğu’ya cehennem azabı yaşatan, istikrar ve barışa hasret bırakan, Kürdistan’ın dört parçaya bölünmesinin başlangıcı olan Sykos-Picot anlaşmasının imzalanması yüz yılını doldurdu.

Neydi Sykos-Picot antlaşması? Fransız ve İngiliz sömürgecileri daha 1.paylaşım savaşı bitmeden Ortadoğu’yu aralarında paylaşmanın planlarını yapıyorlardı. 16 Mayıs 1916 tarihinde İngiliz subayı Sykos Pcot ile Fransız diplomatı François George Picot Ortadoğu’yu aralarında paylaşıyorlardı. Çarlık Rusya’sı ise bu anlaşmaya sonradan katıldı.

Arabistan İngilizler tarafından işgal edilmişti. Mekke Şerifi Hüseyin Osmanlı’ya karşı İngiltere’nin saflarında yer almıştı. Osmanlı’ya karşı başkaldırmıştı. İngilizler Şerif Hüseyin’e Ortadoğu’da iki ayrı devlet kurmayı vaad etmişlerdi. Anlaşmanın ilk metnine göre Kürdistan’ın güneyi Fransızlara, güneybatı ve kuzeyi ise İngilizlere bırakılıyordu. İngilizler yaptıkları jeolojik araştırmalarda Kürdistan’ın Güneyi’nin zengin petrol yataklarına sahip olduğunu öğrenmişlerdi. Bir oldu bittiye getirerek Kürdistan’ın Güneyi’ni İngilizler işgal etti. Anlaşma yeniden gözden geçirilerek Güney Kürdistan İngilizlere, G.Batı ve Kuzey Kürdistan ise Fransızlara bırakıldı. Rusya’nın payına ise Trabzon, Erzurum, Van, Bitlis ve Kuzey Kürdistan’ın diğer bir bölümü bırakılıyordu. 

1917 Ekim Devriminden sonra Bolşevik yönetim Çarlık Rusyasının imzaladığı tüm anlaşmalardan çekilince Sykos-Picos anlaşmasından da çekilmiş oldu. Sovyet Devrimi’nin öncülerinden Leon Troçki Sykos-Picos anlaşmasının gizlice imzalandığını dünyaya açıklayan kişi oldu.

Yapılan anlaşma gereğince Ortadoğu’nun bağrında üç yeni devlet oluşturuldu. Irak, Suriye ve Ürdün. Bu üç sun’i devletten Irak ve Ürdün’ün başına Şerif Hüseyin’in oğulları Kral Faysal(Irak) ve 1.Abdullah getirildi. Suriye’nin yönetimi ise Fransız mandasına bırakıldı. Kuveyt, BAE, Umman, Katar gibi şeyh ve emirliklerde Sykos-Picot anlaşmasının ortaya çıkardığı emirlik ve şeyhlik yönetimleridir. Filistin ise İngilizlerin yönetimine bırakıldı. Daha sonra 1948’de başta İngiltere olmak üzere batılı devletlerin desteği ile Filistin’de İsrail devleti kuruldu.

Görüldüğü gibi Sykos-Picot antlaşmasının asıl mağduru ise Kürtler oldu. Bu anlaşmanın devamı olarak Lozan’da Kürdistan dört parçaya bölünerek sömürgeleştirildi. Kürtler bir asırdır büyük bedeller ödeyerek bu haksızlığı bertaraf etmek için mücadele etmektedirler. Kürtlerin bu direngen mücadelesi sonucunda Sykos-Picos anlaşması artık tarihin çöp tenekesine atılmıştır. Ardıllarını da aynı akibet beklemektedir.

İngiliz sömürgecileri egemenlik kurdukları hiç bir bölgede barış ve istikrar oluşmadı. Ortadoğu, Hint adası, Afrika, Asya hiç bir zaman tam anlamda barış ve istikrara kavuşamadılar. Kürtlerin çektikleri ise hep bu efendilerin cetvelle Kürtlerin iradesini sormadan çizdikleri suni hudutlar yüzündendir. Kürtler 1920 ve sonrasını onun için çok net bir biçimde bilince çıkarmak zorundadırlar.

 KÜRDİSTAN TARİHİNDE  BU HAFTA:

* PKK hareketinin öncü kadrolarından Ferhat Kutay, Necmi Önen, Mahmut Zengin ve Eşref Anyık 17 Mayıs 1982 tarihinde Diyarbekir Cezaevi’ndeki uygulamaları ve teslimiyeti protesto etmek için bedenlerini yakarak şehit oldular.

* KUKM öncü kadrolarından enternasyonalist Haki Karer, 18 Mayıs 1977’de Antep’te, Halil Çavgun ise yine 19 Mayıs 1978’de Hilvan’da işbirlikçiler ve feodallar tarafından şehit edildi.

* 20 Haziran 1929’da Zilan Kürt Milli harekatı başladı, 20 Haziran 1930’da ise Istevre (Savur) tenkili başladı.

* 21 Mayıs 1919’da Kürtler Şeyh Mahmut Berzenci yönetiminde İngilizlere karşı ayaklandılar.

* 22 Mayıs 2001’de TSK, Çewlik’in Yedisu bölgesinde 16 Kürt gerillasını kimyasal silahlarla şehit etti.